ThanMat.comThân Mật
Hôn nhân qua từng chặng

Hôn nhân sau khi có con đầu lòng: vì sao hai người dễ xa nhau và cách giữ

Có con đầu lòng, vợ chồng dễ xa nhau vì thiếu ngủ, vai trò đổi đột ngột và mỗi người một nỗi lo riêng. Hiểu chuyện gì đang xảy ra và cách giữ nhau qua năm đầu làm cha mẹ.

A young Vietnamese couple seen from behind on a narrow balcony at night, the husband holding a sleeping newborn wrapped in cloth, the wife resting her head on his shoulder, soft streetlight

Sau khi có con đầu lòng, nhiều cặp vợ chồng thấy xa nhau không phải vì hết thương, mà vì cùng lúc ba thứ đổ xuống: thiếu ngủ kéo dài, vai trò của mỗi người đổi đột ngột, và hai người lo hai nỗi lo khác nhau mà không kịp nói với nhau. Cách giữ là gọi tên những thay đổi đó, chia lại việc đêm và việc ngày cho rõ, để người kia được làm cha mẹ theo cách của họ, và giữ một khoảng nhỏ mỗi ngày để hỏi nhau "mình thế nào" chứ không chỉ "con thế nào".

Năm đầu làm cha mẹ là một trong những chặng thử thách nhất của hôn nhân, kể cả với những cặp trước đó rất hoà hợp. Phần lớn căng thẳng không đến từ một lỗi lớn của ai, mà từ hàng trăm việc nhỏ chồng lên nhau khi cả hai đều mệt. Dưới đây là những gì thường xảy ra ở cả hai phía, cách làm từng bước, câu nên tránh, và lúc nào cần người ngoài.

Chuyện gì thay đổi trong hôn nhân khi đứa con đầu tiên ra đời

Trước khi có con, hai người là một cặp. Sau khi có con, hai người thành một nhóm ba, và người nhỏ nhất lại cần nhiều nhất. Thời gian, sức lực, sự chú ý của cả hai bị kéo về phía em bé, đó là điều tự nhiên và đúng. Vấn đề chỉ nảy sinh khi không ai để ý rằng phần dành cho nhau đã gần như về không, và cứ thế kéo dài nhiều tháng.

Thay đổi thứ nhất là giấc ngủ. Ngủ đứt đoạn nhiều tuần liền làm con người dễ cáu, dễ hiểu lầm, khó kiên nhẫn. Một câu nói bình thường lúc tỉnh táo có thể nghe như lời trách lúc ba giờ sáng. Rất nhiều cuộc cãi trong năm đầu thật ra là cuộc cãi của hai người thiếu ngủ, không phải của hai người không hợp.

Thay đổi thứ hai là vai trò. Người mẹ đang hồi phục sau sinh, đang học cho con bú, đang xa công việc và bạn bè. Người bố thường quay lại làm việc sớm, mang thêm cảm giác phải gánh tiền nhiều hơn, đồng thời lúng túng không biết mình đứng ở đâu trong việc chăm con. Có nhà ngược lại, người bố ở nhà nhiều hơn. Dù ai ở vị trí nào, cả hai đều đang đổi vai cùng lúc mà ít khi nói ra.

Thay đổi thứ ba là người xung quanh. Ông bà hai bên tới giúp, mang theo lời khuyên và cách làm của thế hệ trước. Nhà đông hơn, không gian riêng của hai vợ chồng hẹp lại, và chuyện nghe ai, làm theo ai dễ thành điểm căng thẳng mới.

Vì sao hai người dễ xa nhau: nhìn từ cả hai phía

Mỗi người thấy rõ phần mình gánh, khó thấy phần người kia gánh. Người ở nhà với con thấy cả ngày không ngồi được, người đi làm thấy mình vừa làm vừa lo tiền vừa về phụ trông đêm. Cả hai đều mệt thật, nhưng mỗi người chỉ thấy rõ cái mệt của mình. Từ đó sinh ra cuộc so ai vất vả hơn, cuộc so không có người thắng.

Một người thành "chuyên gia", người kia thành "người phụ". Ai ở với con nhiều hơn sẽ nhanh chóng biết con khóc kiểu nào là đói, kiểu nào là buồn ngủ. Người kia làm chậm hơn, làm khác đi, và dễ bị sửa, bị nhắc. Bị sửa nhiều lần, người ấy rút lui, để mặc. Người được để mặc lại thấy mình bị bỏ một mình. Vòng này lặp lại rất nhanh.

Hai nỗi lo khác nhau không gặp nhau. Một người lo con ăn ngủ có đủ không, người kia lo tháng sau tiền nhà có đủ không. Cả hai đều lo cho gia đình, nhưng nếu không nói ra, mỗi người dễ nghĩ người kia vô tâm với điều mình lo.

Thời gian cho nhau biến mất mà không ai quyết định bỏ nó. Không ai nói "từ nay mình thôi trò chuyện". Chỉ là tối nào cũng có việc gấp hơn. Ba tháng sau, hai người nhận ra đã lâu lắm không hỏi nhau một câu ngoài chuyện con.

Cơ thể và cảm xúc sau sinh cần thời gian. Người mẹ trải qua thay đổi lớn về sức khoẻ và cảm xúc; người bố cũng có thể buồn, căng thẳng mà không biết gọi tên. Những thay đổi này cần được tôn trọng, không nên vội đòi mọi thứ quay lại như trước.

Cách giữ nhau qua năm đầu làm cha mẹ: làm từng bước

Không cần làm hết một lúc. Chọn một hai bước hợp với nhà mình, giữ đều vài tuần rồi mới thêm. Mục tiêu không phải hoàn hảo, mà là hai người vẫn đứng cùng một phía.

  1. Gọi tên chặng này cùng nhau. Một câu đơn giản cũng đủ mở lòng: "Mình đang ở giai đoạn khó nhất, mệt là đương nhiên, em không muốn hai đứa trách nhau vì mệt." Nói được điều đó, nhiều cơn cáu sau này nhẹ đi.
  2. Chia việc đêm cho rõ. Thay vì cả hai cùng thức hoặc một người thức hết, thử chia ca: người này lo nửa đêm đầu, người kia nửa đêm sau, hoặc luân phiên theo đêm. Mỗi người có ít nhất một khoảng ngủ liền mạch.
  3. Để người kia làm theo cách của họ. Nếu cách thay tã, ru con của chồng hay vợ không giống mình nhưng con vẫn an toàn, cứ để yên. Sửa ít đi một nửa, người kia sẽ tham gia nhiều lên gấp đôi.
  4. Nói nỗi lo của mình, hỏi nỗi lo của người kia. Ví dụ: "Anh đang lo chuyện tiền nhiều hơn em nghĩ, nên mấy hôm nay anh im. Còn em, em đang lo nhất chuyện gì?"
  5. Giữ mười phút "chúng mình" mỗi ngày. Lúc con ngủ, ngồi cạnh nhau, hỏi một câu không liên quan tới con. Có hôm chỉ được năm phút cũng không sao.
  6. Thống nhất với nhau trước khi nghe ông bà. Khi ông bà góp ý, hai vợ chồng bàn riêng rồi mới trả lời chung, tránh cảnh một người đứng về phía bố mẹ mình, người kia đứng một mình.
  7. Mỗi tuần một lần hỏi "tuần này mình ổn không". Năm phút điểm lại: việc gì đang quá sức ai, cần đổi gì cho tuần sau. Ngắn, đều, không thành buổi trách móc.

Điều quan trọng là coi đây là một chặng có điểm kết. Con sẽ ngủ dài hơn, hai người sẽ quen vai mới. Những gì giữ được trong chặng này sẽ thành nền cho những năm sau.

Những câu nên tránh trong những tháng đầu có con

Lúc thiếu ngủ, những câu dưới đây rất dễ bật ra. Chúng không sai về cảm xúc, nhưng thường đẩy người kia ra xa hơn là kéo lại gần.

  • "Anh/em có biết cả ngày ở nhà mệt thế nào không?" — câu này mở ra cuộc so ai vất vả hơn. Thay bằng: "Hôm nay em kiệt sức, tối nay anh trông con từ bảy tới chín giờ cho em ngủ được không?"
  • "Đưa đây, để em làm cho nhanh." — nói vài lần là người kia không dám đụng tay nữa.
  • "Từ khi có con, anh/em chẳng còn quan tâm tới mình." — người nghe thấy bị buộc tội. Thay bằng: "Em nhớ những lúc hai đứa nói chuyện với nhau, mình tìm lại mười phút mỗi tối được không?"
  • "Mẹ anh/mẹ em nói đúng đấy." trước mặt người kia khi chưa bàn riêng — người nghe thấy mình bị bỏ rơi trong chính nhà mình.
  • "Đàn ông/phụ nữ thì ai chẳng thế." — câu gộp chung một giới làm người nghe thấy bị coi thường, và đóng lại cuộc nói chuyện.

Một mẹo nhỏ: nếu đang quá mệt, nói "Em đang mệt quá, mình nói chuyện này sáng mai được không?" rồi giữ lời hẹn đó. Hoãn đúng lúc tốt hơn nói sai lúc.

Khi chỉ một người muốn sửa

Có lúc chỉ một trong hai người nhận ra hai vợ chồng đang xa nhau, người kia thấy "có con thì ai chẳng thế". Người nhận ra trước không cần chờ người kia đồng ý mới bắt đầu. Có thể tự làm phần của mình: cảm ơn cụ thể khi người kia làm một việc cho con, kể nỗi lo của mình một cách bình tĩnh, chủ động đề nghị đổi ca đêm để người kia ngủ được.

Khi người kia thấy những thay đổi đều đặn, thường họ sẽ dịu đi và đáp lại. Nếu sau vài tuần vẫn không có phản hồi, nên chọn một lúc cả hai tỉnh táo, con đã ngủ, nói rõ điều mình mong: "Em không trách anh, em chỉ thấy mình xa nhau quá. Em muốn hai đứa cùng thử một việc nhỏ trong một tháng, anh thấy sao?" Một đề nghị nhỏ, có thời hạn, dễ được nhận hơn một yêu cầu thay đổi lớn.

Điều cần tránh là để nỗi tủi thân dồn lại nhiều tháng rồi nói một lần thật to. Người nghe khi đó chỉ nghe thấy cơn giận, không nghe được điều người nói thật sự cần. Nói sớm, nói nhỏ, nói từng chuyện, dù vụng, vẫn tốt hơn im lặng rồi vỡ oà một lần.

Lúc nào nên tìm người ngoài giúp

Phần lớn khó khăn năm đầu sẽ dịu đi khi con lớn và hai người quen nhịp mới. Nhưng có những dấu hiệu cho thấy không nên tự chịu đựng thêm.

Nếu vợ hoặc chồng buồn bã, mất hứng thú kéo dài nhiều tuần, khóc nhiều, thấy mình vô dụng, khó gắn bó với con, hoặc có ý nghĩ làm hại bản thân, cần đi gặp bác sĩ sớm. Đây là việc về sức khoẻ, không phải chuyện "yếu đuối" hay "nghĩ nhiều". Người còn lại nên chủ động đi cùng, lo việc nhà, và không trách.

Nếu hai người cãi nhau gần như mỗi ngày, hoặc đã im lặng với nhau nhiều tuần, một buổi gặp chuyên gia tư vấn hôn nhân – gia đình có thể giúp hai người nhìn lại vòng lặp mà mình không tự thấy. Người thân tin cậy, không đứng về phía ai, cũng có thể giúp trông con để hai vợ chồng có thời gian nói chuyện.

Nếu có la mắng xúc phạm, đánh, đập đồ, kiểm soát tiền hay cấm đoán người kia liên lạc với người thân, đó không còn là mâu thuẫn của hai người mệt mỏi. Đó là bạo lực gia đình. Hãy đặt an toàn của mình và con lên trước, tìm tới người thân, chính quyền xã hoặc phường, hội phụ nữ nơi mình sống, và gọi 113 khi nguy hiểm.

Câu hỏi thường gặp

Bao lâu sau khi có con thì vợ chồng mới gần nhau lại như trước?

Không có mốc chung cho mọi nhà. Nhiều cặp thấy dễ thở hơn khi con ngủ được giấc dài và hai người quen nhịp mới. Điều quan trọng không phải quay lại y như trước, mà là tìm ra cách gần nhau mới hợp với một gia đình có con.

Người bố không biết chăm con thì có nên để tự làm không?

Nên để người bố tự làm những việc an toàn như tắm, thay tã, ru ngủ, kể cả khi làm chậm hoặc khác cách. Biết chăm con là kỹ năng học được qua làm, không phải bẩm sinh của riêng ai. Sửa ít đi thì người bố sẽ tham gia nhiều hơn.

Ông bà ở cùng giúp trông con mà vợ chồng hay căng thẳng thì làm sao?

Hai vợ chồng nên thống nhất riêng với nhau trước những việc lớn như giờ ngủ, ăn dặm, cách dỗ con, rồi mỗi người tự nói chuyện nhẹ nhàng với bố mẹ mình. Cảm ơn ông bà rõ ràng và giữ cho hai vợ chồng một khoảng riêng nhỏ mỗi ngày.

Vợ hay cáu sau sinh, chồng nên làm gì?

Trước hết đỡ cho vợ được ngủ và nghỉ, vì thiếu ngủ làm ai cũng dễ cáu. Hỏi vợ đang cần gì cụ thể thay vì đoán. Nếu cáu bẳn đi kèm buồn bã kéo dài, khóc nhiều, khó gắn bó với con, nên cùng vợ đi gặp bác sĩ sớm.

Có nên sinh con thứ hai sớm để "xong một thể" khi vợ chồng đang căng thẳng không?

Đây là quyết định riêng của mỗi nhà, nhưng nên bàn khi hai người đã qua được giai đoạn căng nhất và nói chuyện được với nhau. Quyết định lớn đưa ra lúc đang mệt và đang xa nhau thường làm gánh nặng nặng thêm.

Chồng đi làm cả ngày có cần thức đêm chăm con không?

Không nhất thiết thức cả đêm, nhưng nên nhận một phần việc đêm, ví dụ một ca hoặc vài đêm mỗi tuần, để vợ có giấc ngủ liền mạch. Cả hai đều cần ngủ để làm tốt phần việc ban ngày của mình, chia ca là cách công bằng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138