ThanMat.comThân Mật
Hôn nhân qua từng chặng

Con tuổi dậy thì, vợ chồng bất đồng: giữ hôn nhân không bị cuốn theo con

Con vào tuổi dậy thì, vợ chồng dễ bất đồng về cách xử lý, đổ lỗi cho nhau và để con thành tâm bão. Cách hai người đứng cùng phía mà vẫn giữ được hôn nhân của riêng mình.

A closed bedroom door at the end of a hallway in a Vietnamese apartment, a husband and wife sitting close on a sofa nearby talking quietly, evening lamp light, seen from behind

Khi con vào tuổi dậy thì, nhiều cặp vợ chồng bắt đầu bất đồng gay gắt: một người muốn siết, một người muốn nới; một người lo chuyện học, một người lo chuyện tinh thần của con. Nguy hiểm không nằm ở bất đồng, mà ở chỗ hai người để con thành tâm bão của mọi cuộc cãi, đổ lỗi cho nhau, và quên mất hôn nhân của chính mình. Cách giữ là bàn riêng với nhau trước rồi mới nói với con, chia vai rõ ràng, không đổ lỗi, và giữ một phần thời gian chỉ dành cho hai vợ chồng.

Bài này không nói cách dạy con tuổi dậy thì, mà nói về hai người lớn đứng sau đứa trẻ ấy: vì sao giai đoạn này dễ làm vợ chồng xa nhau, các bước giữ hai người cùng một phía, câu nên tránh, khi chỉ một người muốn sửa, và khi nào cần người ngoài giúp.

Vì sao con tuổi dậy thì lại làm vợ chồng bất đồng

Tuổi dậy thì là lúc con thay đổi nhanh: muốn tự quyết, cãi lại, đóng cửa phòng, có bạn bè và thế giới riêng. Cha mẹ đứng trước một đứa trẻ vừa quen vừa lạ, và mỗi người phản ứng theo cách của mình. Người này lo sợ nên muốn kiểm soát nhiều hơn, người kia thương con nên muốn mềm mỏng. Hai cách phản ứng đều xuất phát từ tình thương, nhưng đặt cạnh nhau thì dễ thành mâu thuẫn.

Mỗi người cũng mang theo cách bố mẹ mình từng đối xử với mình hồi tuổi ấy. Người lớn lên trong nhà nghiêm khắc có thể muốn lặp lại hoặc muốn làm ngược hẳn. Những ký ức đó thường không được nói ra, nên trong cuộc cãi, mỗi người bảo vệ một quá khứ mà người kia không biết.

Thêm nữa, chặng này hay trùng với lúc công việc của cha mẹ nặng nhất, sức khoẻ bắt đầu giảm. Ai cũng mệt, và khi con có chuyện, như điểm kém, chơi với bạn xấu, nói dối, người ta dễ tìm một người để trách. Người gần nhất để trách thường là bạn đời: "Tại anh chiều nó", "Tại em quản nó chặt quá".

Những vòng lặp hay gặp giữa hai vợ chồng

Một người "ác", một người "hiền". Một người luôn đóng vai cấm đoán, người kia luôn đóng vai che chở. Con nhanh chóng biết nên tìm ai để xin. Người đóng vai "ác" thấy mình bị cô lập, người đóng vai "hiền" thấy mình bị trách.

Cãi nhau trước mặt con về cách xử lý con. Con thấy cha mẹ không thống nhất, và có thể dùng điều đó để lách. Quan trọng hơn, con thấy mình là nguyên nhân khiến bố mẹ cãi nhau, điều này không tốt cho con.

Đổ lỗi khi con có chuyện. Mỗi lần con gặp vấn đề, cuộc nói chuyện chuyển từ "giúp con thế nào" sang "lỗi của ai". Hai người tốn sức trách nhau thay vì giúp con.

Một người ôm hết. Người gần con hơn tự gánh mọi việc, không kể với người kia vì sợ người kia nổi nóng. Người bị để ngoài thấy không được tin.

Hôn nhân chỉ còn chuyện con. Mọi cuộc nói chuyện, mọi buổi tối đều xoay quanh con. Hai người quên mất họ còn là vợ chồng, không chỉ là cha mẹ của một đứa trẻ đang khó.

Các bước giữ hai vợ chồng cùng một phía

Không cần hai người nghĩ giống hệt nhau. Chỉ cần thống nhất được cách làm trước mặt con và tôn trọng nhau khi bất đồng.

  1. Bàn riêng trước, nói với con sau. Khi có chuyện của con, hai vợ chồng nói với nhau trước, không quyết ngay trước mặt con. "Chuyện này bố mẹ bàn với nhau rồi tối nay nói với con nhé."
  2. Mỗi người nói điều mình lo nhất. "Anh lo nó học sa sút rồi không vào được trường tốt." — "Em lo nó buồn mà không kể với ai." Khi hiểu nỗi lo của nhau, dễ tìm cách làm chung hơn.
  3. Chốt vài nguyên tắc chung. Giờ về nhà, chuyện điện thoại, chuyện học. Ít mà rõ, cả hai cùng giữ, không ai một mình phá lệ.
  4. Chia vai, không chia phe. Người này lo chuyện học, người kia lo nghe con tâm sự cũng được, miễn là cả hai biết người kia đang làm gì và ủng hộ nhau.
  5. Không đổ lỗi khi con có chuyện. Thay câu "tại ai" bằng câu "giờ mình làm gì". "Chuyện đã xảy ra rồi, mình cùng nghĩ xem nói với con thế nào."
  6. Giữ một buổi mỗi tuần không nói chuyện con. Đi bộ, uống trà, ăn sáng ngoài. Thoả thuận trước: buổi đó nói về hai người, về công việc, về bạn bè, không bàn chuyện con.

Con tuổi dậy thì cần thấy bố mẹ là một khối vững. Hai vợ chồng giữ được nhau cũng là cách giúp con nhiều nhất.

Khi bất đồng lộ ra trước mặt con

Dù cố gắng đến đâu, sẽ có lúc hai vợ chồng lỡ cãi nhau trước mặt con, hoặc một người phản đối quyết định của người kia ngay lúc đang nói với con. Điều này không phải thảm hoạ, quan trọng là sửa thế nào.

Nếu đang nói với con mà thấy không đồng ý với bạn đời, thay vì cãi ngay, nên nói: "Bố mẹ cần bàn thêm chuyện này, lát nữa sẽ nói tiếp với con." Rồi hai người ra chỗ riêng nói chuyện. Con thấy bố mẹ có thể khác ý mà vẫn tôn trọng nhau, đó là một bài học tốt.

Nếu đã lỡ cãi to trước mặt con, sau khi bình tĩnh, hai vợ chồng nên cùng nói với con: "Hôm qua bố mẹ to tiếng với nhau, không phải lỗi của con. Bố mẹ đã nói chuyện lại rồi." Con tuổi này rất nhạy, dễ nghĩ mình là nguyên nhân khiến gia đình căng thẳng. Một lời nói rõ ràng giúp con bớt gánh điều không thuộc về mình.

Hai vợ chồng cũng nên thống nhất một tín hiệu riêng để dừng lại khi thấy cuộc nói chuyện với con đang trượt thành cãi nhau giữa người lớn, ví dụ một câu quen như "Mình nói tiếp chuyện này sau nhé." Khi một người nói câu đó, người kia hiểu là cần tạm dừng, không coi đó là bị cắt lời hay bị bác bỏ. Tín hiệu nhỏ này giúp nhiều nhà tránh được những trận cãi lớn ngay trước mặt con.

Câu nên tránh giữa hai vợ chồng

Những câu dưới đây hay bật ra khi con có chuyện, nhưng chúng làm vết nứt giữa hai người lớn hơn chứ không giúp gì cho con.

  • "Con hư là tại anh/em." — đẩy toàn bộ trách nhiệm sang người kia, người nghe buộc phải phòng thủ.
  • "Đấy, giống hệt bố/mẹ nó." — vừa chê con vừa chê bạn đời, đặc biệt đau khi con nghe thấy.
  • "Anh/em có bao giờ lo cho con đâu." — câu tuyệt đối, phủ nhận mọi điều người kia đã làm.
  • "Con, ra đây xem bố/mẹ con nói có đúng không." — kéo con vào làm trọng tài cho cuộc cãi của người lớn.
  • "Tuỳ, việc của anh/em." — bỏ mặc người kia một mình với chuyện khó.

Nếu lỡ nói, xin lỗi bạn đời sớm, và nếu con đã nghe thấy, cũng nên nói với con rằng câu đó không đúng. Con tuổi dậy thì học cách giải quyết bất đồng từ chính bố mẹ, nên một lời xin lỗi thật lòng giữa hai vợ chồng cũng là một điều con mang theo khi lớn. Thay vì hỏi ai sai, thử hỏi nhau: "Mình muốn con nhớ về cách bố mẹ đối xử với nhau thế nào?"

Khi chỉ một người muốn thống nhất

Có nhà, một người rất muốn bàn cho rõ, người kia lại thấy "cứ để tự nhiên" hoặc phó mặc hết cho người kia lo con. Người muốn thống nhất không nên ép một buổi họp dài. Có thể bắt đầu bằng một chuyện cụ thể, nhỏ, và hỏi ý người kia: "Chuyện giờ dùng điện thoại buổi tối của con, anh thấy mấy giờ là hợp?" Khi được hỏi ý, người ta dễ tham gia hơn khi bị giao việc.

Ghi nhận khi người kia làm được dù chỉ một việc nhỏ cho con, như đưa con đi đâu đó, nghe con kể chuyện. Người ít tham gia thường vì thấy mình làm gì cũng bị sửa, nên mỗi lời ghi nhận là một lần mời họ quay lại.

Nếu người kia vẫn không tham gia, ít nhất nên giữ nguyên tắc không nói xấu người kia trước mặt con, và vẫn kể cho người kia biết những chuyện quan trọng của con. Như vậy hai người vẫn còn chung một mạch thông tin, để khi cần, người kia có thể bước vào.

Lúc nào nên tìm người ngoài giúp

Nếu hai vợ chồng cãi nhau về con gần như mỗi ngày, hoặc đã im lặng với nhau vì chuyện con nhiều tuần, một chuyên gia tư vấn hôn nhân – gia đình có thể giúp hai người tìm cách nói chuyện lại. Nếu con có dấu hiệu buồn bã kéo dài, thu mình, bỏ ăn, tự làm đau mình, hoặc có hành vi nguy hiểm, cần đưa con đến bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý sớm, và hai vợ chồng cùng đi.

Trong nhà, nếu bất đồng đã thành la mắng xúc phạm, đánh con hoặc đánh nhau, đó là bạo lực gia đình. An toàn của con và của mình phải đặt lên trước: tìm tới người thân, nhà trường, chính quyền xã hoặc phường, hội phụ nữ, và gọi 113 khi nguy hiểm.

Cũng nên để ý chính mình. Cha mẹ có con tuổi dậy thì thường mệt mỏi, lo âu kéo dài mà ít ai hỏi han. Nếu thấy mình mất ngủ, cáu gắt liên tục, buồn bã nhiều tuần, nên đi gặp bác sĩ. Một người cha, người mẹ được chăm sóc đủ thì mới đủ sức đứng cùng bạn đời qua chặng này.

Câu hỏi thường gặp

Vợ chồng bất đồng cách dạy con tuổi dậy thì thì làm sao?

Bàn riêng với nhau trước, mỗi người nói rõ điều mình lo nhất, rồi chốt vài nguyên tắc chung cả hai cùng giữ. Không cần nghĩ giống hệt nhau, chỉ cần thống nhất cách làm trước mặt con và tôn trọng nhau khi khác ý.

Có nên cãi nhau trước mặt con tuổi dậy thì không?

Nên tránh cãi to trước mặt con, nhất là cãi về chính con. Nếu khác ý, hãy hẹn nói riêng. Nếu đã lỡ cãi, sau đó nên cùng nói với con rằng đó không phải lỗi của con và bố mẹ đã nói chuyện lại.

Một người luôn phải đóng vai nghiêm khắc thì có sao không?

Lâu dần người đó dễ thấy bị cô lập với con và bị bạn đời bỏ một mình. Nên chia lại vai để cả hai cùng có lúc nghiêm, cùng có lúc gần gũi, và luôn ủng hộ nhau trước mặt con.

Con có chuyện thì vợ chồng hay đổ lỗi cho nhau, phải làm sao?

Thoả thuận với nhau rằng khi con có chuyện, câu hỏi đầu tiên là "giờ mình làm gì", không phải "lỗi của ai". Có thể bàn lại nguyên nhân sau, khi con đã ổn và hai người đã bình tĩnh.

Vợ chồng có con tuổi teen làm sao để vẫn còn thời gian cho nhau?

Giữ một buổi mỗi tuần chỉ dành cho hai người và thoả thuận không bàn chuyện con trong buổi đó. Con tuổi này cũng cần thời gian riêng, nên đây là lúc phù hợp để hai vợ chồng có lại khoảng của mình.

Khi nào nên đưa con và cả nhà đi gặp chuyên gia?

Khi con buồn bã kéo dài, thu mình, bỏ ăn, tự làm đau mình, hay có hành vi nguy hiểm, cần đến bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý sớm. Khi hai vợ chồng cãi nhau về con liên tục mà không tự gỡ được, nên tìm chuyên gia tư vấn gia đình.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138