ThanMat.comThân Mật
Hôn nhân qua từng chặng

Gia đình có con riêng: vợ chồng thống nhất vai trò bố dượng, mẹ kế

Gia đình có con riêng dễ căng khi vai trò bố dượng, mẹ kế chưa rõ. Cách hai vợ chồng thống nhất ai dạy con, ai quyết, người mới gần con ra sao mà không thành hai phe.

A man and a young girl seen from behind assembling a wooden bookshelf together on a living room floor, a woman watching from the kitchen doorway, warm afternoon light in a Vietnamese home

Trong gia đình có con riêng, điều giúp hôn nhân vững nhất là hai vợ chồng thống nhất trước vai trò của người làm bố dượng hay mẹ kế: thường thì cha hoặc mẹ ruột vẫn là người chính dạy và quyết chuyện của con, người mới bắt đầu bằng vai một người lớn thân thiết, gần gũi dần rồi mới tham gia sâu hơn. Hai người bàn riêng mọi chuyện về con, ủng hộ nhau trước mặt các con, và không biến gia đình thành hai phe "con anh", "con em".

Gia đình ghép ngày càng nhiều, nhưng vai bố dượng, mẹ kế vẫn mang nhiều định kiến. Người mới thường bị đặt vào thế khó: gần quá thì bị coi là lấn, xa quá thì bị coi là lạnh nhạt. Bài này nói về chuyện giữa hai vợ chồng: vì sao vai trò dễ thành điểm căng, các bước thống nhất, câu nên tránh, khi chỉ một người muốn sửa, và khi nào cần người giúp.

Vì sao vai trò bố dượng, mẹ kế dễ thành điểm căng

Người cha hoặc mẹ ruột đã có một mối quan hệ dài với con, với những thói quen, cách nói chuyện, cách dạy riêng. Người mới bước vào giữa chừng, chưa có lịch sử chung với đứa trẻ, nhưng lại sống cùng nhà, thấy hết mọi chuyện hằng ngày. Họ có cảm nhận riêng về việc con nên được dạy thế nào, và đôi khi cảm nhận ấy khác hẳn với bạn đời.

Phía cha mẹ ruột thường mang theo cảm giác có lỗi với con vì chuyện đổ vỡ trước, nên dễ chiều con hơn, khó nói "không" hơn. Phía người mới thấy con được nuông và muốn siết lại. Mỗi lần người mới góp ý, cha mẹ ruột dễ thấy như con mình đang bị chê, và phản ứng bảo vệ con. Người mới lại thấy mình bị gạt ra, không có tiếng nói trong chính nhà mình.

Phía đứa trẻ cũng phức tạp. Con có thể thấy nếu quý người mới là có lỗi với bố hay mẹ ruột ở nơi khác. Con có thể thử thách người mới để xem họ có ở lại không. Nếu hai vợ chồng không vững, những phản ứng này dễ kéo họ về hai phía khác nhau.

Những vai trò nên bàn rõ giữa hai vợ chồng

Ai là người chính dạy con. Trong giai đoạn đầu, cha hoặc mẹ ruột thường nên là người nhắc nhở, đặt luật và xử lý khi con sai. Người mới ủng hộ, không tự phạt hay mắng con của bạn đời.

Người mới làm được gì. Đưa đón, nấu ăn, chơi thể thao cùng, hỏi han chuyện học, giúp làm bài. Những việc gần gũi này giúp người mới xây quan hệ với con mà không phải đóng vai người cấm đoán.

Khi chỉ có người mới ở nhà với con. Thống nhất trước: người mới được phép nhắc những gì, xử lý thế nào khi con không nghe. Ví dụ, người mới nhắc theo đúng luật nhà đã có, chuyện lớn thì để cha mẹ ruột về xử lý.

Cách con gọi người mới. Không ép con gọi là bố hay mẹ. Có thể gọi chú, cô, hay một cách thân mật mà con thấy thoải mái. Theo thời gian, con có thể tự đổi cách gọi.

Quan hệ với cha hoặc mẹ ruột ở nơi khác. Người mới không nói xấu, không cạnh tranh với cha hoặc mẹ ruột của con. Con cần được yêu cả hai phía mà không phải chọn.

Luật chung khi các con ở cùng. Nếu cả hai bên đều có con, luật nhà phải như nhau cho tất cả các con, không để đứa này được nhiều hơn đứa kia vì là "con của ai".

Các bước để hai vợ chồng đứng cùng một phía

Gia đình ghép cần thời gian để thành hình, thường là vài năm. Các bước dưới đây giúp hai vợ chồng không bị kéo về hai phía trong thời gian đó.

  1. Bàn riêng mọi chuyện về con trước. Không tranh luận về cách dạy con trước mặt các con. "Chuyện con về muộn tối qua, mình nói riêng một chút trước khi nói với con nhé."
  2. Người mới nói cảm nhận, cha mẹ ruột quyết cách làm. "Em thấy con dùng điện thoại nhiều quá, anh thấy thế nào? Anh muốn xử lý ra sao em sẽ theo." Như vậy người mới vẫn có tiếng nói mà không lấn vai.
  3. Cha mẹ ruột ủng hộ người mới trước mặt con. Khi con hỗn với người mới, cha mẹ ruột cần lên tiếng: "Con có thể không đồng ý, nhưng con phải nói chuyện lễ phép với chú."
  4. Cho người mới thời gian riêng với con. Một việc nhỏ chỉ hai người làm cùng nhau, như đi câu, đi mua sắm, cùng làm một món đồ, giúp xây tình cảm dần dần.
  5. Đối xử công bằng giữa các con. Quà cáp, tiền tiêu vặt, việc nhà, luật giờ giấc. Con rất nhạy với sự thiên vị.
  6. Xem lại vai trò theo thời gian. Khi người mới và con đã thân hơn, có thể bàn để người mới tham gia sâu hơn vào việc dạy con.

Nhiều người mới kể rằng mối quan hệ tốt nhất với con riêng của bạn đời đến từ sự kiên nhẫn, không ép, và đứng vững bên cạnh bạn đời chứ không đứng trước mặt đứa trẻ.

Một ví dụ giả định: lần đầu con về muộn

Để thấy các bước trên chạy ra sao, thử theo một ví dụ giả định. Người vợ có một con gái mười bốn tuổi từ cuộc hôn nhân trước, người chồng mới về sống chung được nửa năm. Một tối người vợ đi công tác, cô bé về nhà muộn gần hai tiếng không báo. Người chồng lo, gọi mãi không được, tới khi con về thì bực, định mắng một trận. Nếu làm vậy, rất có thể cô bé sẽ đáp "Chú không phải bố cháu", và từ đó quan hệ giữa hai người khó gỡ.

Theo thoả thuận đã có, người chồng chỉ nói ngắn: "Chú lo lắm, con vào ăn cơm đi, chuyện này mẹ về sẽ nói với con." Rồi anh gọi cho vợ kể lại, nói cảm nhận của mình: "Anh lo con đi đâu không ai biết, anh nghĩ cần một luật về giờ về và báo trước, em thấy sao?" Người vợ về nói chuyện với con, đặt luật mới, và nói rõ trước mặt con rằng khi mẹ vắng nhà, con phải báo chú nếu về muộn.

Kết quả không phải cô bé lập tức quý người bố dượng, nhưng cô thấy người lớn trong nhà thống nhất, và người mới không lấn vai mẹ mình. Người chồng cũng thấy mình được hỏi ý, được vợ đứng ra ủng hộ, nên không còn cảm giác là người ngoài. Những lần như vậy cộng lại, theo thời gian, sẽ thành nền cho một gia đình ghép vững.

Câu nên tránh giữa hai vợ chồng trong gia đình có con riêng

Những câu dưới đây biến gia đình thành hai phe và làm người kia thấy mình là người ngoài.

  • "Con anh/con em thì anh/em tự dạy đi." — người nghe thấy bị bỏ một mình, và gia đình bị chia đôi.
  • "Em/anh không phải mẹ/bố nó, đừng xen vào." — người mới thấy mình không có chỗ trong nhà, dù họ đang lo cho đứa trẻ hằng ngày.
  • "Con của anh/em hư lắm." — chê con của bạn đời là chạm vào chỗ nhạy cảm nhất. Thay bằng: "Em lo con dạo này ít ngủ, mình nói chuyện với con thế nào?"
  • "Anh/em thương con riêng hơn em/anh." — đặt tình cảm vợ chồng và tình thương với con lên bàn cân, không ai thắng.
  • Nói xấu cha hoặc mẹ ruột của con trước mặt con — con buộc phải chọn phe, và thường sẽ chọn bảo vệ cha mẹ ruột.

Khi bực, hãy nhớ rằng đứa trẻ không chọn hoàn cảnh này. Người lớn đã chọn nhau, nên người lớn là người cần nhường và kiên nhẫn trước.

Khi chỉ một người muốn thống nhất

Có nhà, người mới rất muốn bàn rõ vai trò, còn cha mẹ ruột thấy "cứ để tự nhiên". Hoặc ngược lại, cha mẹ ruột muốn người mới tham gia nhiều hơn, người mới lại ngại. Người muốn thống nhất nên nói bằng nhu cầu của mình: "Em muốn được biết mình nên làm gì khi con không nghe, để em không làm sai mà anh cũng không khó xử."

Có thể bắt đầu bằng một tình huống cụ thể đã xảy ra, thay vì bàn chung chung. Ví dụ, chuyện con về muộn tuần trước, lần sau ai xử lý, xử lý thế nào. Thống nhất từng chuyện nhỏ dần dần sẽ thành một bộ quy tắc chung mà không cần một buổi họp nặng nề.

Nếu cha mẹ ruột vẫn không chịu bàn, người mới nên giữ nguyên tắc tối thiểu: không tự phạt con, không nói xấu cha mẹ ruột của con, và tiếp tục làm những việc gần gũi với con. Đồng thời nói rõ với bạn đời rằng mình cần được hỗ trợ, vì đứng một mình lâu sẽ kiệt sức.

Lúc nào nên tìm người giúp

Gia đình ghép là một trong những mô hình cần thời gian dài nhất để ổn định, nên có người ngoài giúp là chuyện bình thường. Nếu hai vợ chồng cãi nhau thường xuyên vì con riêng, hoặc con có dấu hiệu buồn bã, thu mình, phản ứng mạnh kéo dài, nên tìm chuyên gia tư vấn gia đình hoặc chuyên gia tâm lý giúp cả nhà nói chuyện.

Về các chuyện pháp lý như quyền nuôi con, cấp dưỡng, quyền thăm con của cha mẹ ruột ở nơi khác, nên tra văn bản hiện hành và hỏi luật sư trên AI Cố Vấn, không nên tự thoả thuận miệng rồi để thành mâu thuẫn về sau.

Nếu có người lớn trong nhà đánh, mắng xúc phạm, bỏ đói hay cô lập đứa trẻ, đó là bạo lực, không phải "cách dạy". An toàn của trẻ phải đặt lên trước: tìm tới người thân, nhà trường, chính quyền xã hoặc phường, hội phụ nữ, và gọi 113 khi nguy hiểm.

Câu hỏi thường gặp

Bố dượng hoặc mẹ kế có nên dạy con riêng của vợ hoặc chồng không?

Trong giai đoạn đầu, cha hoặc mẹ ruột nên là người chính dạy và xử lý khi con sai, người mới đóng vai người lớn thân thiết và ủng hộ. Khi đã có tình cảm và sự tin cậy với con, người mới có thể tham gia sâu hơn, theo thoả thuận của hai vợ chồng.

Con riêng không chịu nghe lời bố dượng hoặc mẹ kế thì sao?

Đây là phản ứng phổ biến. Cha hoặc mẹ ruột cần lên tiếng yêu cầu con tôn trọng người mới, còn người mới tiếp tục gần gũi con qua những việc nhỏ, không đối đầu. Nếu kéo dài, nên tìm chuyên gia tư vấn gia đình.

Có nên bắt con riêng gọi là bố hoặc mẹ không?

Không nên ép. Con có thể gọi chú, cô hay cách thân mật mà con thấy thoải mái. Ép gọi dễ làm con thấy có lỗi với cha mẹ ruột và phản ứng ngược. Theo thời gian, con có thể tự đổi cách gọi.

Vợ chồng hay cãi nhau vì con riêng phải làm sao?

Bàn riêng mọi chuyện về con trước khi nói với con, người mới nói cảm nhận còn cha mẹ ruột quyết cách làm, và hai người ủng hộ nhau trước mặt các con. Đối xử công bằng giữa các con cũng giúp giảm căng thẳng nhiều.

Mất bao lâu để gia đình có con riêng ổn định?

Thường cần vài năm, tuỳ tuổi của các con và hoàn cảnh mỗi nhà. Trẻ nhỏ thường thích nghi nhanh hơn trẻ tuổi dậy thì. Kiên nhẫn, không ép và hai vợ chồng đứng vững bên nhau là điều giúp nhiều nhất.

Cả hai bên đều có con riêng thì cần chú ý gì?

Luật nhà phải như nhau cho tất cả các con, quà cáp, tiền tiêu vặt và việc nhà phải công bằng. Mỗi người cũng nên dành thời gian riêng cho con ruột của mình để con không thấy bị bỏ rơi khi có thêm anh chị em mới.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138