ThanMat.comThân Mật
Việc nhà và gánh vác công bằng

Chồng ở nhà, vợ đi làm: đổi vai trong gia đình mà không mất lòng tự trọng

Khi chồng ở nhà lo con và việc nhà còn vợ là người kiếm tiền chính, cả hai đều phải đổi cách nghĩ. Cách thoả thuận, đứng cùng nhau trước họ hàng và giữ lòng tự trọng.

A Vietnamese father in his thirties pushing a toddler on a playground swing in a residential park on a weekday morning, empty benches around, soft overcast light, wide angle from the side

Chồng ở nhà lo con và việc nhà, vợ là người kiếm tiền chính, là một cách sắp xếp hoàn toàn có thể vận hành tốt, nếu cả hai cùng coi đó là lựa chọn của gia đình chứ không phải sự thất bại của người chồng. Chỗ khó thường không nằm ở việc nhà mà ở lòng tự trọng: người chồng thấy mình bị nhìn khác, người vợ thấy áy náy hoặc vô tình thành người ra lệnh. Muốn giữ được, hai người cần thoả thuận rõ, đứng cùng phía trước họ hàng và cẩn thận với những câu nói nhỏ.

Việc đổi vai có thể vì người chồng mất việc, vì thu nhập của vợ cao hơn, vì người chồng làm nghề tự do tại nhà, hoặc đơn giản vì cả hai thấy cách này hợp với nhà mình. Mỗi lý do có sắc thái riêng, nhưng nhiều điểm chung.

Vì sao đổi vai khó hơn mình tưởng

Trên giấy, chuyện rất đơn giản: người nào kiếm được nhiều hơn hoặc có công việc ổn định hơn thì đi làm, người kia lo nhà. Nhưng hai vợ chồng không sống trên giấy. Họ mang theo hình ảnh người đàn ông trụ cột, người phụ nữ giữ lửa mà họ đã thấy từ nhỏ, và hình ảnh đó không đổi chỉ vì bảng lương thay đổi.

Người chồng có thể đồng ý với cách sắp xếp bằng lý trí, nhưng vẫn thấy chạnh lòng khi đứng giữa các bà mẹ ở cổng trường, khi họ hàng hỏi "dạo này làm ở đâu", khi vợ chuyển tiền chợ vào tài khoản của mình. Người vợ có thể tự hào về công việc, nhưng vẫn thấy áy náy khi về muộn mà con đã ngủ, và vẫn bị người ngoài hỏi "thế ai trông con" với giọng ngạc nhiên.

Thêm một chỗ khó nữa: thói quen quản lý việc nhà. Người vợ trước đây quen nghĩ thực đơn, quen nhớ lịch của con, nên dù đã đi làm cả ngày vẫn gọi điện về hỏi han, nhắc nhở. Người chồng ở nhà nghe những cuộc gọi đó như bị kiểm tra. Đổi vai chỉ trọn khi phần việc vô hình cũng đổi theo.

Ví dụ giả định: anh Minh nghỉ việc ở xưởng để ở nhà với hai con khi chị Thảo được lên vị trí quản lý. Tháng đầu anh làm khá tốt, nhưng mỗi trưa chị đều nhắn hỏi con ăn gì, ngủ chưa, đã tắm chưa. Anh trả lời đủ, rồi một hôm bật lại "em tin anh một chút được không". Chị không có ý kiểm tra, chị chỉ nhớ con và quen tay lo. Hai người phải ngồi lại mới hiểu nhau, và từ đó chị chuyển sang hỏi "hôm nay các con có gì vui không" thay vì hỏi từng việc.

Lòng tự trọng của người chồng ở nhà bị thử ở đâu

Ở câu hỏi của người ngoài. Họ hàng, bạn cũ, hàng xóm hỏi han với vẻ tò mò hoặc thương hại. Mỗi lần phải giải thích là một lần người chồng phải tự bảo vệ lựa chọn của mình.

Ở chuyện tiền. Lần đầu phải hỏi vợ để mua một món cho riêng mình thường là lúc khó chịu nhất. Không phải vì vợ khó, mà vì người chồng chưa quen với cảm giác không có thu nhập.

Ở sự cô đơn ban ngày. Người ở nhà chăm con nhỏ ít có bạn cùng hoàn cảnh để nói chuyện. Nếu người mẹ ở nhà còn có nhóm các mẹ, thì người bố ở nhà thường lạc lõng hơn.

Ở lời nhận xét trong nhà. Một câu đùa của vợ trước mặt bạn bè, kiểu "nhà em ông xã làm osin", có thể làm người chồng tổn thương nhiều hơn mọi câu của người ngoài.

Ở chính kỳ vọng của mình. Nhiều người đàn ông tự đặt cho mình chuẩn rất cao, phải làm việc nhà giỏi như mẹ mình ngày trước, nên mỗi lần nhà bừa là một lần tự trách.

Những cảm giác ít được nói ra của người vợ đi làm

Áy náy với con. Người vợ đi làm cả ngày có thể thấy mình đang bỏ lỡ những năm đầu của con, nhất là khi con quấn bố hơn mẹ. Cảm giác này thật, nhưng không có nghĩa là lựa chọn sai.

Áp lực kiếm tiền. Khi là người có thu nhập chính, mọi khó khăn ở công ty đều nặng hơn, vì không có ai đỡ nếu mất việc. Người vợ có thể ngại nói ra vì sợ chồng thấy mình là gánh nặng.

Lỡ thành người ra lệnh. Có khi chính người vợ cũng không nhận ra mình đang nói với chồng bằng giọng của người quản lý nói với nhân viên, vì đó là giọng cả ngày ở công ty.

Bị phán xét từ hai phía. Người ngoài có thể cho rằng người vợ "lấn át chồng", trong khi ở chỗ làm có người lại cho rằng chị "không lo cho gia đình". Người vợ dễ mệt vì phải giải thích ở cả hai nơi.

Thoả thuận rõ khi đổi vai

Cách sắp xếp này vận hành tốt hơn khi được nói ra thành thoả thuận, không để trôi theo hoàn cảnh. Một số điểm hai vợ chồng nên bàn:

  1. Đây là sắp xếp tạm thời hay lâu dài? Nếu tạm thời, ví dụ trong lúc người chồng tìm việc mới hoặc tới khi con vào lớp một, nói rõ mốc để cả hai cùng biết. Nếu lâu dài, cũng nói rõ để không ai sống trong cảm giác chờ đợi.
  2. Người ở nhà nắm trọn mảng việc nhà, kể cả phần nhớ và quyết. Người vợ không gọi điện kiểm tra, không sửa lại cách chăm con, trừ những gì liên quan tới an toàn mà hai người đã thống nhất.
  3. Tiền trong nhà là tiền chung, cả hai cùng biết và cùng quyết việc lớn. Người ở nhà có khoản riêng để tự chi, không phải xin.
  4. Sau giờ làm của người vợ, việc nhà và con lại là việc chung. Người chồng ở nhà cũng cần giờ nghỉ và thời gian riêng như bất kỳ ai làm việc toàn thời gian.
  5. Người ở nhà giữ một con đường cho mình: duy trì quan hệ nghề nghiệp, học thêm, làm việc nhỏ tại nhà nếu muốn. Điều này giúp lòng tự trọng không chỉ dựa vào việc nhà.

Thoả thuận nên được xem lại sau vài tháng, vì cảm giác thật chỉ lộ ra khi đã sống trong vai mới một thời gian.

Đứng cùng nhau trước họ hàng và người ngoài

Người ngoài sẽ hỏi, chắc chắn như vậy. Cách giữ lòng tự trọng tốt nhất là hai vợ chồng có chung một câu trả lời, nói bằng giọng bình thường, không xin lỗi cũng không thách thức. Ví dụ: "Nhà con tính rồi, giai đoạn này anh ấy ở nhà với cháu thì tiện cho cả nhà hơn."

Khi câu hỏi đến từ bố mẹ chồng, người chồng nên là người trả lời, để bố mẹ không nghĩ con dâu ép con trai. Khi câu hỏi đến từ bên ngoại, người vợ nên đứng ra. Mỗi người bảo vệ người kia trước gia đình của mình là nguyên tắc chung của mọi chuyện nội ngoại, và ở đây càng cần.

Người vợ đặc biệt cẩn thận với những câu đùa. Câu nói vui với đồng nghiệp hay bạn bè về việc chồng ở nhà có thể vô hại trong đầu mình, nhưng khi tới tai chồng thì thành chuyện khác. Thay vì đùa, hãy nói về chồng bằng sự tôn trọng như khi nói về bất kỳ công việc nào: "Nhờ anh ấy lo ở nhà mà em mới làm được dự án này."

Câu nên nói và câu nên tránh trong nhà

Lòng tự trọng thường bị chạm không phải bởi chuyện lớn mà bởi những câu nhỏ lặp lại mỗi ngày:

Ai nóiCâu nên tránhThử nói
VợAnh ở nhà thì làm cho đàng hoàng vàoHôm nay nhà mình thế nào anh?
VợTiền em kiếm chứ có phải tiền anh đâuKhoản này mình bàn chung nhé
VợGọi điện nhắc anh nhớ cho con ăn đúng giờKhông gọi, tin chồng lo được
ChồngAnh giờ chỉ là thằng ăn bámAnh thấy hơi khó chịu chuyện này, mình nói chút được không
ChồngEm đi làm sướng, anh ở nhà khổHôm nay anh mệt, tối nay em đỡ anh việc cho con ngủ nhé

Câu tự hạ mình của người chồng cần được để ý không kém câu chê của người vợ. Khi một người tự gọi mình là gánh nặng, người kia nên trả lời bằng sự khẳng định, không bỏ qua cho xong.

Khi đổi vai kéo theo buồn bã kéo dài

Với người chồng ở nhà vì mất việc, đổi vai thường đi kèm một cú hẫng lớn. Nếu sau vài tuần người chồng ngủ quá nhiều hoặc mất ngủ, bỏ ăn, không muốn ra khỏi nhà, cáu gắt với con, hoặc nói những câu như "anh vô dụng", đó là lúc nên đi gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Người vợ có thể đi cùng, và nên nói với chồng rằng đây là chuyện sức khoẻ, không phải chuyện yếu đuối.

Nếu chính cách sắp xếp này đang làm cả hai căng thẳng, mỗi lần nói đều thành tự ái, hai vợ chồng có thể gặp chuyên gia tư vấn hôn nhân – gia đình để cùng xem lại. Có khi lời giải là quay về vai cũ, có khi là một kiểu chia mới, như cả hai cùng làm bán thời gian. Không có lựa chọn nào là thua.

Còn nếu căng thẳng biến thành quát tháo, đập phá, hoặc một người dùng tiền để khống chế người kia, thì đó là bạo lực trong gia đình, dù người làm điều đó là vợ hay chồng. An toàn đặt lên trước, tìm người thân tin cậy, hội phụ nữ hoặc chính quyền xã, phường; nguy hiểm thì gọi 113.

Câu hỏi thường gặp

Chồng ở nhà làm nội trợ, vợ đi làm có ổn không?

Hoàn toàn có thể ổn nếu cả hai cùng coi đó là lựa chọn của gia đình và thoả thuận rõ về việc nhà, tiền bạc và thời gian riêng. Khó khăn thường nằm ở lòng tự trọng và định kiến, không nằm ở khả năng làm việc nhà của người chồng.

Làm sao để chồng ở nhà không thấy mình bị coi thường?

Người vợ tránh những câu đùa hay câu nói hạ thấp, không gọi điện kiểm tra việc nhà, và cùng chồng quyết chung chuyện tiền. Hai người thống nhất một câu trả lời chung khi họ hàng hỏi, và mỗi người đứng ra trước gia đình của mình.

Vợ kiếm tiền chính thì ai quyết chuyện chi tiêu?

Tiền trong nhà là tiền chung, nên việc lớn quyết chung, người ở nhà có khoản riêng để tự chi. Người kiếm tiền chính không nên mặc định quyền quyết, giống như ở chiều ngược lại.

Bố mẹ chồng phản đối việc con trai ở nhà chăm con thì sao?

Người chồng nên là người nói chuyện với bố mẹ mình, giải thích bằng giọng bình thản rằng đây là cách nhà mình tính. Người vợ không nên đứng ra tranh luận với bố mẹ chồng về chuyện này.

Chồng mất việc phải ở nhà, buồn bã kéo dài thì làm gì?

Nếu buồn kéo dài nhiều tuần, ảnh hưởng ăn ngủ hoặc người chồng nói mình vô dụng, nên đi gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Người vợ có thể đi cùng và nói rõ đây là chuyện sức khoẻ, không phải yếu đuối.

Đổi vai rồi có quay lại như cũ được không?

Được. Sắp xếp nào cũng có thể thay đổi theo giai đoạn, miễn là hai người nói chuyện rõ ràng. Nên hẹn xem lại sau vài tháng để biết cách chia hiện tại còn hợp hay không.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138