ThanMat.comThân Mật
Khi cần người ngoài giúp

Trước khi nộp đơn ly hôn: tìm hiểu nguyên tắc về con, tài sản và hỏi ai

Trước khi nộp đơn ly hôn nên hiểu nguyên tắc về nuôi con, cấp dưỡng, tài sản và nợ chung, chuẩn bị giấy tờ, biết hỏi ai và tránh những việc làm mình bất lợi.

A neat stack of folders and a pen on a kitchen table beside a cooling cup of tea, a child drawing crayons pushed to one side, overcast morning window light

Trước khi nộp đơn ly hôn, nên hiểu ba nhóm nguyên tắc: con sẽ được ai trực tiếp nuôi và người kia có nghĩa vụ gì, tài sản và nợ chung được chia theo những nguyên tắc nào, và sự khác nhau giữa thuận tình ly hôn với ly hôn theo yêu cầu một bên. Sau đó chuẩn bị giấy tờ, thông tin về tài sản, và hỏi luật sư cho đúng hoàn cảnh của mình. Hiểu trước giúp mình bàn với người kia bình tĩnh hơn và tránh những việc làm vô tình khiến mình bất lợi.

Bài này chỉ nêu nguyên tắc chung để người đọc định hướng, không thay cho tư vấn pháp lý và không hướng dẫn chi tiết thủ tục. Quy định cụ thể nằm trong văn bản hiện hành và có thể thay đổi; hãy tra bản mới nhất hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi làm bất cứ việc gì. Bài viết cho cả người vợ lẫn người chồng.

Hai con đường: thuận tình và theo yêu cầu một bên

Về nguyên tắc, có hai cách để một cuộc hôn nhân được giải quyết ly hôn. Cách thứ nhất là thuận tình ly hôn: cả hai cùng muốn chấm dứt hôn nhân và tự thoả thuận được với nhau về con, tài sản. Toà án xem xét thoả thuận đó có thật sự tự nguyện và có bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ, chồng và con hay không, rồi công nhận.

Cách thứ hai là ly hôn theo yêu cầu của một bên, khi người kia không đồng ý hoặc hai người không thoả thuận được. Lúc này toà án xem xét những căn cứ mà pháp luật đặt ra, chẳng hạn tình trạng hôn nhân đã trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích hôn nhân không đạt được, và tự quyết định những chuyện hai người không thống nhất được.

Con đường thuận tình thường nhẹ nhàng hơn cho cả người lớn lẫn con, đỡ thời gian và đỡ tổn thương. Nhưng không phải lúc nào cũng thuận tình được, và không nên vì muốn nhanh mà chấp nhận một thoả thuận thiệt thòi rõ ràng cho mình hoặc cho con. Trong cả hai con đường, pháp luật đều có các quy định về hoà giải và các trường hợp hạn chế quyền yêu cầu ly hôn, ví dụ liên quan đến người vợ đang mang thai hoặc nuôi con nhỏ. Những chi tiết này cần tra văn bản hiện hành.

Nguyên tắc về con

Trong mọi quyết định về con khi cha mẹ ly hôn, nguyên tắc xuyên suốt là quyền lợi về mọi mặt của con: được chăm sóc, học hành, phát triển ổn định. Cha mẹ được khuyến khích tự thoả thuận ai trực tiếp nuôi con. Khi không thoả thuận được, toà án quyết định dựa trên điều kiện thực tế của mỗi bên và lợi ích của con.

Một số nguyên tắc thường được nhắc tới: con từ một độ tuổi nhất định trở lên được hỏi nguyện vọng muốn sống với ai; con còn rất nhỏ thường được ưu tiên để mẹ trực tiếp nuôi nếu mẹ đủ điều kiện chăm sóc. Người không trực tiếp nuôi có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con và có quyền thăm nom; người trực tiếp nuôi không được cản trở việc thăm nom đó, trừ khi việc thăm nom gây hại cho con.

Mức cấp dưỡng, độ tuổi cụ thể, cách thay đổi người trực tiếp nuôi về sau đều được quy định chi tiết trong văn bản hiện hành, nên hãy tra cứu hoặc hỏi luật sư.

Ngoài pháp lý, điều con cần nhất là bố mẹ vẫn hợp tác được trong vai trò cha mẹ. Trước khi nộp đơn, hai người nên bắt đầu hình dung một kế hoạch cùng nuôi con: lịch con ở với ai, ngày lễ Tết, chuyện học hành, ai đưa đón. Một kế hoạch hai người tự bàn được thường tốt cho con hơn bất cứ quyết định nào người ngoài đưa ra.

Nguyên tắc về tài sản và nợ

Về nguyên tắc, tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn do hai bên thoả thuận; không thoả thuận được thì toà án giải quyết. Tài sản chung thường được chia đôi nhưng có tính đến hoàn cảnh của mỗi bên, công sức đóng góp vào việc tạo lập và duy trì tài sản, kể cả công sức lo việc nhà, chăm con của người không đi làm, và việc bảo vệ quyền lợi của người vợ, con chưa thành niên.

Tài sản riêng của mỗi người, như thứ có trước khi cưới, được tặng cho riêng hay thừa kế riêng, về nguyên tắc vẫn thuộc về người đó, trừ khi đã nhập vào tài sản chung. Ranh giới giữa chung và riêng nhiều khi không rõ ràng sau nhiều năm chung sống, nhất là với nhà đất, và đây là chỗ hay phát sinh tranh chấp nhất.

Nợ cũng được phân biệt: nợ chung phát sinh vì nhu cầu chung của gia đình, nợ riêng của một người vì mục đích riêng. Nhiều người chỉ phát hiện ra những khoản nợ của người kia khi bắt đầu tính chuyện ly hôn. Nắm được bức tranh tài sản và nợ của gia đình trước khi nộp đơn là việc rất quan trọng.

Những nguyên tắc trên chỉ là định hướng. Cách xác định tài sản chung, riêng, cách tính công sức đóng góp và xử lý nợ cần tra văn bản hiện hành và hỏi luật sư cho trường hợp cụ thể.

Chuẩn bị giấy tờ và thông tin

Dù đi theo con đường nào, những thứ sau đây giúp mình và người tư vấn pháp lý nắm được tình hình. Nên chuẩn bị bản sao, giữ ở chỗ an toàn.

  • Giấy tờ về hôn nhân và nhân thân của hai vợ chồng.
  • Giấy khai sinh của các con, giấy tờ về chuyện học hành, sức khoẻ của con nếu có.
  • Giấy tờ về nhà đất, xe cộ và các tài sản có đăng ký; ghi chú tài sản nào có trước khi cưới, tài sản nào được tặng cho hay thừa kế riêng.
  • Thông tin về các khoản tiết kiệm, khoản vay, ai đứng tên, vay để làm gì.
  • Ghi chép về thu nhập hằng tháng của mỗi người và chi phí nuôi con.
  • Nếu có bạo lực: giấy khám, ảnh, tin nhắn đe doạ, ghi chép ngày giờ sự việc, tên người chứng kiến.

Việc chuẩn bị nên làm một cách bình tĩnh, không lén lút lục lọi giấy tờ riêng của người kia theo cách gây hại cho niềm tin hay vi phạm quyền riêng tư. Nếu không biết rõ một khoản tài sản hay khoản nợ, hãy hỏi luật sư cách xác minh hợp pháp.

Hỏi ai, hỏi gì

Mỗi người hỗ trợ giúp một phần khác nhau trong giai đoạn này. Biết hỏi ai giúp tiết kiệm thời gian và tránh nhận những lời khuyên trái chiều từ người không có chuyên môn.

Hỏi aiHỏi về chuyện gì
Luật sư (có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn)Quyền nuôi con, cấp dưỡng, chia tài sản và nợ, con đường nào phù hợp với hoàn cảnh mình
Trợ giúp pháp lý nhà nướcDành cho một số đối tượng theo quy định, tìm hiểu ở chính quyền xã phường
Chính quyền xã hoặc phườngHoà giải ở cơ sở, xác nhận giấy tờ, hỗ trợ khi có bạo lực
Chuyên gia tư vấn hôn nhân gia đìnhCách nói chuyện với người kia, kế hoạch cùng nuôi con, giữ bình tĩnh trong giai đoạn khó
Chuyên gia tâm lý trẻ emCách nói với con, theo dõi những thay đổi của con

Nên dè chừng lời khuyên pháp lý từ người quen, nhóm trên mạng xã hội hay câu chuyện "nhà kia ly hôn được thế này". Mỗi trường hợp một khác, và một lời khuyên sai có thể khiến mình bỏ lỡ quyền lợi chính đáng.

Nói chuyện với người kia trước khi nộp đơn

Trừ khi có bạo lực, nói chuyện với người kia trước khi nộp đơn gần như luôn tốt hơn để họ nhận giấy triệu tập bất ngờ.

  1. Chọn lúc bình tĩnh, không có con, không vừa cãi nhau xong.
  2. Nói rõ quyết định và lý do, không đổ hết lỗi: "Anh đã nghĩ rất lâu, và anh thấy hai mình không thể tiếp tục như thế này. Anh muốn mình chia tay mà vẫn cùng lo cho con được."
  3. Đề nghị bàn chuyện con trước tiên, sau đó mới tới tài sản.
  4. Nếu cảm xúc lên cao, hẹn bàn tiếp vào hôm khác, có thể nhờ người tư vấn hoặc người hoà giải ngồi cùng.
  5. Ghi lại những gì đã thống nhất, để cả hai cùng xem lại và hỏi luật sư trước khi chốt.

Nếu có bạo lực, đừng báo trước khi chưa có kế hoạch an toàn. Hãy tìm đến chính quyền xã phường, hội phụ nữ, công an, và hỏi luật sư về các biện pháp bảo vệ trước khi tiến hành.

Những việc không nên làm

Trong lúc căng thẳng, người ta dễ làm những việc vừa gây tổn thương vừa khiến mình bất lợi về sau. Nên tránh:

  • Tự ý bán, chuyển nhượng, cất giấu tài sản chung, hoặc vay thêm nợ nhân danh gia đình.
  • Đưa con đi nơi khác, cắt liên lạc giữa con với người kia khi chưa có thoả thuận hay quyết định nào.
  • Nói xấu người kia với con, nhờ con chọn phe, hay hỏi con "muốn ở với ai" như một cách gây áp lực.
  • Đăng chuyện ly hôn, kể tội người kia trên mạng xã hội.
  • Ký bất cứ giấy tờ nào về tài sản, con cái mà mình chưa hiểu rõ, chỉ vì muốn xong cho nhanh.

Giai đoạn trước và trong khi ly hôn thường là lúc người ta mệt mỏi nhất. Chăm lo giấc ngủ, có người để nói chuyện, gặp chuyên gia tâm lý khi thấy buồn kéo dài là việc nên làm cho chính mình, và cũng là cho con, vì con cần ít nhất một người lớn đủ vững bên cạnh.

Câu hỏi thường gặp

Trước khi ly hôn cần chuẩn bị những gì?

Nên hiểu nguyên tắc về con, tài sản và nợ, chuẩn bị bản sao giấy tờ hôn nhân, giấy khai sinh của con, giấy tờ tài sản, thông tin các khoản vay, ghi chép thu nhập và chi phí nuôi con. Sau đó hỏi luật sư, chẳng hạn hỏi luật sư trên AI Cố Vấn, cho đúng hoàn cảnh.

Ly hôn thì ai được nuôi con?

Về nguyên tắc, cha mẹ tự thoả thuận, không thoả thuận được thì toà án quyết định dựa trên quyền lợi mọi mặt của con. Con từ một độ tuổi nhất định được hỏi nguyện vọng, con còn rất nhỏ thường được ưu tiên giao mẹ nếu đủ điều kiện. Chi tiết cần tra văn bản hiện hành.

Người vợ ở nhà nội trợ có được chia tài sản không?

Về nguyên tắc, khi chia tài sản chung có tính đến công sức đóng góp, và công sức lo việc nhà, chăm con của người không đi làm được xem như lao động có thu nhập. Cách tính cụ thể tuỳ từng trường hợp, nên hỏi luật sư.

Nợ riêng của chồng hoặc vợ có phải cùng trả khi ly hôn không?

Về nguyên tắc, cần phân biệt nợ chung phát sinh vì nhu cầu chung của gia đình và nợ riêng của một người vì mục đích riêng. Việc xác định thuộc loại nào thường phức tạp, nên tra văn bản hiện hành hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn cho trường hợp cụ thể.

Có nên báo trước cho vợ hoặc chồng trước khi nộp đơn không?

Trừ khi có bạo lực, nói chuyện trước thường tốt hơn để người kia nhận giấy bất ngờ. Nói lúc bình tĩnh, bàn chuyện con trước, ghi lại điều đã thống nhất. Nếu có bạo lực, cần kế hoạch an toàn và hỏi về biện pháp bảo vệ trước khi tiến hành.

Có nên tự tìm hiểu luật trên mạng rồi tự làm không?

Tìm hiểu nguyên tắc để định hướng là tốt, nhưng mỗi trường hợp có chi tiết riêng và quy định có thể thay đổi. Lời khuyên từ người quen hay nhóm trên mạng dễ sai. Nên tra văn bản hiện hành và hỏi luật sư trước khi quyết định những việc quan trọng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138