ThanMat.comThân Mật
Mâu thuẫn vợ chồng và cách làm lành

Đặt luật cãi nhau cho nhà mình: năm điều hai vợ chồng nên thống nhất từ lúc êm

Luật cãi nhau đặt lúc êm giữ cho trận cãi lúc giận không trượt quá xa. Năm điều nhiều nhà dùng được, cách ngồi lại viết luật riêng và làm gì khi một người phạm luật.

Husband and wife sitting cross-legged on a woven mat on a quiet Sunday morning, a pot of tea and a blank notepad between them, viewed from above, bright natural light

Luật cãi nhau là vài điều hai vợ chồng thống nhất từ lúc êm để khi giận, trận cãi không trượt quá xa. Năm điều nhiều nhà thấy hữu ích nhất là: nói về việc chứ không về người và gia đình hai bên; ai cũng được xin tạm dừng, có hẹn quay lại; không cãi trước mặt con, lúc say hay lúc nửa đêm; không doạ ly hôn hay bỏ đi khi đang giận; và cãi xong phải có một cái kết, dù nhỏ.

Bài này giải thích vì sao luật phải đặt từ lúc êm, đi qua từng điều trong năm điều kèm cách nói, rồi gợi ý cách hai người ngồi lại viết luật riêng cho nhà mình và cách xử lý khi một trong hai phạm luật.

Vì sao cần luật, và vì sao phải đặt từ lúc êm

Lúc đang giận, phần đầu óc biết cân nhắc gần như tắt đi. Người bình thường nói năng nhẹ nhàng vẫn có thể buột miệng câu cay nhất, làm điều mà sáng hôm sau chính họ thấy xấu hổ. Không ai nghĩ ra được những quy tắc tử tế vào đúng lúc đó. Vì vậy luật phải có sẵn từ trước, giống như lối thoát hiểm phải vẽ sẵn chứ không đợi tới lúc cháy mới tìm.

Đặt luật từ lúc êm còn có một lợi ích khác: không ai cảm thấy bị nhắm vào. Nếu giữa trận cãi, vợ nói "Anh không được nói thế", chồng nghe như bị ra lệnh. Nhưng nếu hai người đã cùng thống nhất từ một buổi chiều Chủ nhật bình thường, thì câu "Mình đã hẹn không động tới nhà nhau mà" chỉ là nhắc lại điều cả hai đã đồng ý, không phải người này áp đặt người kia.

Luật cãi nhau không phải để cấm cãi. Nó giống luật chơi trên sân bóng phong trào: vẫn tranh bóng quyết liệt, nhưng có những cú vào bóng không được phép, vì nó làm người khác bị thương. Hai vợ chồng vẫn có quyền bất đồng, có quyền bực, có quyền nói to đôi chút. Luật chỉ chặn những thứ để lại vết thương lâu hơn chính trận cãi.

Điều một: nói về việc, không nói về con người và gia đình hai bên

Đây là điều quan trọng nhất và cũng hay bị phạm nhất. Khi đang bực chuyện chồng quên đón con, câu dễ ra nhất là "Anh vô trách nhiệm"; khi bực chuyện vợ tiêu tiền, câu dễ ra là "Nhà em ai cũng thế." Cả hai câu đều chuyển từ một việc cụ thể sang một bản án về con người hoặc cả một gia đình. Việc có thể sửa, còn bản án thì chỉ có thể chống lại.

Luật cụ thể có thể viết là: khi cãi, chỉ nói về việc vừa xảy ra; không dùng chữ "lúc nào cũng", "chẳng bao giờ"; không nhắc tới bố mẹ, anh chị em hai bên trừ khi chính họ là chủ đề; không chê ngoại hình, học vấn, nghề nghiệp. Nghe thì nhiều, nhưng thực ra chỉ là một ý: nói về điều người kia đã làm, không nói về người kia là ai.

Một mẹo nhỏ giúp giữ điều này là thay câu "anh là" bằng câu "em thấy". "Em thấy bị bỏ một mình khi anh quên đón con" nói được điều tương tự mà không biến người kia thành bị cáo. Lúc đầu nghe hơi gượng, nhưng sau vài lần, nó trở thành phản xạ.

Điều hai: ai cũng có quyền xin tạm dừng, và phải hẹn giờ quay lại

Có người khi cãi cần nói cho xong, có người cần lùi ra để nghĩ. Nếu không có luật, người cần lùi bỏ đi sẽ bị coi là trốn tránh, người cần nói đuổi theo sẽ bị coi là hung hăng. Luật tạm dừng giải quyết chỗ lệch này: ai cũng được nói "Em cần dừng", người kia phải để cho dừng, nhưng người xin dừng phải nói rõ khi nào quay lại.

Cách nói mẫu: "Anh đang bực quá, sợ nói câu không hay. Cho anh nửa tiếng, anh đi bộ một vòng rồi mình nói tiếp." Thời gian dừng nên đủ để nguội, thường từ hai mươi phút tới vài giờ, nhưng không nên quá một ngày cho chuyện thường. Trong lúc dừng, không nhắn tin cãi tiếp, không gọi điện kể với người khác.

Phần "phải quay lại" quan trọng không kém phần "được dừng". Nếu người xin dừng không bao giờ quay lại, tạm dừng biến thành một cách né, và người kia sẽ thôi tin vào luật. Người xin dừng nên là người chủ động mở lời khi hết giờ hẹn, như một cách giữ lời.

Điều ba và điều bốn: chọn chỗ, chọn lúc, và không dùng chữ doạ

Hai điều này ngắn nhưng chặn được rất nhiều trận cãi tệ nhất. Điều ba là về hoàn cảnh: có những lúc không nên cãi, dù chuyện có gấp tới đâu.

  • Không cãi trước mặt con. Nếu đang cãi mà con xuất hiện, một trong hai nhắc, cả hai dừng, hẹn nói tiếp khi con ngủ.
  • Không cãi khi một trong hai đã uống rượu bia. Chuyện gì cũng để sáng hôm sau.
  • Không bắt đầu chuyện lớn sau mười giờ đêm. Khi mệt, mọi thứ nghe nặng gấp đôi.
  • Không cãi trước mặt bố mẹ hai bên, khách, hoặc nơi đông người.
  • Không cãi qua tin nhắn về chuyện lớn, chỉ dùng tin nhắn để hẹn nói chuyện.

Điều bốn là về một nhóm chữ: không doạ ly hôn, không doạ bỏ đi, không doạ "về nhà mẹ đẻ luôn" khi đang giận. Những câu doạ này làm hôn nhân lúc nào cũng như có thể vỡ, và người nghe dần sống trong lo sợ. Nếu có lúc thật sự nghĩ tới chuyện chia tay, đó là chuyện cần nói vào một buổi bình tĩnh, nghiêm túc, chứ không phải câu ném ra để thắng một trận cãi về tiền điện. Nhiều cặp vợ chồng thấy chỉ riêng điều này đã làm các trận cãi bớt đáng sợ hẳn, vì cả hai biết dù giận tới đâu, nền nhà vẫn còn đó.

Điều năm: cãi xong phải có một cái kết

Nhiều trận cãi không kết thúc, chúng chỉ nhạt dần. Hai người thôi nói, vài ngày sau sinh hoạt trở lại, nhưng chuyện đã cãi vẫn treo đó, chờ lần sau. Luật thứ năm đòi mỗi trận cãi phải có một cái kết rõ, dù nhỏ: một việc cụ thể sẽ làm, hoặc ít nhất một câu chốt rằng hai người đã hiểu nhau hơn ở chỗ nào.

Cái kết không cần là thắng thua hay giải quyết trọn vẹn. Có thể chỉ là "Chuyện về quê Tết thì mình chưa thống nhất, nhưng em hiểu anh lo cho mẹ. Tuần sau mình bàn tiếp." Hoặc một việc nhỏ: "Từ mai anh nhắn em khi về muộn quá bảy giờ." Cái kết cho cả hai cảm giác trận cãi đã đi tới đâu đó.

Sau cái kết bằng lời, nên có một cử chỉ làm lành, theo kiểu của nhà mình: một cái ôm, một bữa ăn cùng, đi bộ với nhau một vòng. Cử chỉ này báo cho cơ thể, không chỉ cho đầu óc, rằng trận cãi đã qua. Với nhà có con, nó còn báo cho con rằng bố mẹ đã ổn.

Những luật nhỏ nhiều nhà tự thêm vào

Ngoài năm điều chung, khi ngồi lại với nhau, nhiều cặp vợ chồng phát hiện ra những chỗ va rất riêng của nhà mình và đặt thêm luật cho chỗ đó. Vài ví dụ thường gặp, để tham khảo khi viết luật riêng:

  • Không đóng sầm cửa, không đập bàn, không ném đồ, kể cả đồ không vỡ được. Âm thanh mạnh làm người kia và con sợ, dù không nhắm vào ai.
  • Không bỏ ra khỏi nhà mà không nói đi đâu, về lúc nào. Muốn ra ngoài cho nguội thì nói một câu rồi mới đi.
  • Không kể chuyện cãi nhau lên mạng xã hội, không đăng dòng trạng thái bóng gió.
  • Không gọi điện kể với bố mẹ hai bên ngay khi đang giận; muốn tâm sự thì chờ ít nhất một ngày, và chọn người giữ kín được.
  • Không đem tiền ra làm điều kiện, như cắt tiền chợ hay đòi lại món đã cho để trừng phạt.
  • Không ngủ riêng quá một đêm vì giận, trừ khi cả hai cùng đồng ý cần khoảng trống.

Mỗi luật nhỏ này đều sinh ra từ một trận cãi cụ thể từng làm đau một trong hai người. Vì vậy khi viết luật, đừng ngại nhắc lại chuyện cũ một cách bình tĩnh: "Lần đó anh đóng cửa mạnh, em giật mình cả tối. Mình thêm điều này được không?" Luật có gốc từ trải nghiệm thật thường được giữ tốt hơn luật chép từ đâu đó.

Ngồi lại viết luật nhà mình, và làm gì khi có người phạm luật

Năm điều trên chỉ là điểm khởi đầu. Mỗi nhà có những chỗ dễ va riêng, nên luật tốt nhất là luật hai người tự viết. Có thể làm theo trình tự này trong một buổi yên.

  1. Mỗi người viết ra ba điều mình thấy đau nhất khi cãi nhau, ví dụ bị chê nhà mình, bị bỏ đi không nói gì, bị nói to.
  2. Đổi cho nhau đọc, không tranh cãi xem điều đó có đáng đau không. Điều người kia thấy đau là thật với họ.
  3. Từ sáu điều đó, cùng chọn ra ba tới năm luật, viết thành câu ngắn, rõ, ai cũng giữ được.
  4. Thống nhất một câu nhắc khi có người phạm luật, nhẹ và không mỉa: "Mình hẹn rồi mà."
  5. Thống nhất điều gì xảy ra khi bị nhắc: người phạm luật dừng lại, nhận ngắn gọn, rồi mới cãi tiếp.
  6. Hẹn ba tháng sau xem lại luật, bỏ điều không cần, thêm điều mới.

Sẽ có lúc một trong hai phạm luật, nhất là thời gian đầu. Đừng biến chuyện phạm luật thành một trận cãi mới. Nhắc một lần, nếu người kia chưa dừng được thì xin tạm dừng. Khi đã nguội, hãy nhắc lại: "Hôm qua mình đều quên luật, lần sau mình thử lại." Luật cãi nhau không phải để bắt lỗi nhau, nó để cả hai có chỗ bám khi sóng to.

Cũng cần nói rõ: luật cãi nhau dành cho mâu thuẫn bình thường giữa hai người ngang hàng. Nếu trong nhà có đánh, đe doạ, chửi bới kéo dài hay kiểm soát tiền bạc, đó là bạo lực gia đình và không thể giải quyết bằng luật cãi. An toàn là việc trước tiên: tìm tới người thân, hội phụ nữ, chính quyền xã, phường, và gọi 113 khi bị đe doạ.

Câu hỏi thường gặp

Luật cãi nhau vợ chồng gồm những gì?

Thường gồm vài điều ngắn hai người thống nhất từ lúc êm, như nói về việc không nói về người, ai cũng được xin tạm dừng nhưng phải hẹn giờ quay lại, không cãi trước mặt con hay lúc say, không doạ ly hôn khi giận, và cãi xong phải có một cái kết. Mỗi nhà nên tự viết luật riêng theo chỗ dễ va của mình.

Chồng không chịu đặt luật cãi nhau thì làm sao?

Bắt đầu từ một điều duy nhất mà chồng cũng thấy có lợi, ví dụ không ai được doạ bỏ đi khi giận, hoặc ai cũng được xin tạm dừng. Một luật được cả hai giữ tốt hơn năm luật một người tự đặt. Khi chồng thấy luật đầu tiên giúp các trận cãi nhẹ hơn, việc thêm luật sẽ dễ hơn.

Tạm dừng khi cãi nhau bao lâu là hợp lý?

Đủ để cả hai nguội, thường từ hai mươi phút tới vài giờ với chuyện bình thường. Không nên quá một ngày nếu không có lý do đặc biệt. Điều quan trọng là người xin dừng nói rõ khi nào quay lại và chủ động mở lời khi tới giờ, để tạm dừng không biến thành né tránh.

Một người phạm luật cãi nhau thì nên phản ứng thế nào?

Nhắc bằng câu đã thống nhất, nhẹ nhàng, không mỉa mai. Nếu người kia dừng lại và nhận, tiếp tục nói chuyện. Nếu không dừng được, xin tạm dừng thay vì cãi tiếp về chuyện phạm luật. Khi đã bình tĩnh, nói lại về việc giữ luật như chuyện chung của hai người.

Vì sao không nên doạ ly hôn khi cãi nhau?

Vì câu doạ làm người nghe cảm thấy hôn nhân có thể vỡ bất cứ lúc nào, và nỗi lo đó ở lại lâu hơn trận cãi. Dùng nhiều lần, chữ ly hôn mất trọng lượng hoặc ngược lại thành nỗi sợ thường trực. Nếu thật sự nghĩ tới chuyện chia tay, hãy nói vào một lúc bình tĩnh.

Luật cãi nhau có dùng được khi có bạo lực gia đình không?

Không. Luật cãi nhau dành cho hai người ngang hàng có mâu thuẫn bình thường. Đánh, đe doạ, chửi bới kéo dài hay kiểm soát tiền là bạo lực, không phải cãi nhau. Người đang chịu cảnh đó cần ưu tiên an toàn, tìm tới người thân, hội phụ nữ, chính quyền nơi ở, và gọi 113 khi nguy hiểm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138