Khi cả hai vợ chồng đều sĩ diện, cách làm lành dễ nhất là đi bằng những bước nhỏ mà không ai phải "xuống nước": một cử chỉ quen thuộc, một câu nửa đùa nửa thật, một việc làm hộ người kia. Mục tiêu của bước đầu không phải là giải quyết chuyện đã cãi, mà là mở lại cánh cửa để hai người nói chuyện được. Khi cửa đã mở, chuyện đúng sai bàn sau sẽ dễ hơn nhiều.
Bài viết theo góc người chồng muốn làm lành với vợ, nhưng gần như mọi bước đều dùng được khi đổi vai. Nội dung gồm sĩ diện trong hôn nhân từ đâu ra, vì sao làm lành thành cuộc đấu ai thua trước, các bước không cần lời, câu mở lời nửa đùa, cách đón lời làm lành từ phía người kia, và cách giảm sĩ diện về lâu dài bằng một mã làm lành riêng.
Sĩ diện trong hôn nhân từ đâu ra
Sĩ diện không phải tính xấu. Nó là nhu cầu được tôn trọng, được thấy mình có giá trị, rất tự nhiên ở mọi người. Trong hôn nhân, nó thường lớn hơn ở ngoài, vì người làm mình mất mặt lại là người mình mong được tôn trọng nhất. Bị đồng nghiệp chê có thể bỏ qua, bị vợ hoặc chồng chê thì khó nuốt hơn nhiều.
Nhiều người lớn lên trong nếp nhà mà xin lỗi được xem là yếu. Bố không bao giờ xin lỗi mẹ, mẹ giận thì im, mọi chuyện tự trôi. Mang nếp đó vào nhà mình, người ta không có sẵn cách nào để làm lành ngoài chờ. Khi cả hai đều mang nếp ấy, hai người cùng ngồi chờ, và sự chờ đó dễ kéo dài nhiều ngày.
Hiểu sĩ diện là nhu cầu chứ không phải lỗi giúp cách làm lành đổi hướng. Thay vì cố bắt người kia bỏ sĩ diện, hoặc ép mình bỏ sĩ diện, có thể tìm những cách làm lành tôn trọng sĩ diện của cả hai: không ai phải nói "anh sai rồi" ngay từ đầu, không ai phải hạ mình trước mặt người khác, mà vẫn đi tới chỗ gần nhau lại.
Vì sao làm lành thành cuộc đấu ai thua trước
Đánh đồng làm lành với nhận lỗi. Nhiều người nghĩ ai mở lời trước là ai nhận mình sai. Vì không muốn nhận sai trong chuyện mình thấy có lý, họ không mở lời. Thật ra làm lành và nhận lỗi là hai việc tách ra được.
Sợ bị từ chối. Đưa tay ra mà người kia quay đi là cảm giác rất khó chịu. Để tránh rủi ro đó, người ta chờ người kia đưa tay trước, và người kia cũng đang nghĩ y hệt.
Đếm điểm. "Lần trước anh làm lành trước rồi, lần này phải đến lượt em." Khi làm lành được tính như lượt, nó thành một cuộc đấu có người thắng người thua.
Có khán giả. Khi bố mẹ hai bên hoặc anh chị em biết chuyện, làm lành trước như là thua trước mặt họ. Sĩ diện lúc này không còn là chuyện riêng giữa hai người.
Chuyện đã cãi vẫn còn treo. Khi chưa rõ ai đúng, làm lành có vẻ như từ bỏ lập trường. Vì vậy cần tách việc làm lành khỏi việc giải quyết chuyện đã cãi.
Những bước nhỏ không cần nói lời nào
Với người sĩ diện, bước đầu không có lời thường dễ hơn nhiều. Những cử chỉ dưới đây vừa đủ để người kia biết mình muốn hoà, mà không ai phải nói câu nào khó nói:
- Làm một việc nhà mà vợ hay làm, không khoe, không nhắc: rửa bát, gấp quần áo, đưa con đi tắm.
- Bóc sẵn quả cam, pha cốc trà gừng, để trên bàn chỗ vợ hay ngồi.
- Mua món ăn vặt vợ thích trên đường đi làm về, để vào tủ lạnh.
- Sạc sẵn điện thoại, dắt xe ra cửa, đổ đầy xăng cho xe của vợ.
- Buổi tối nằm xuống, không quay lưng, có thể chỉ đặt tay lên vai.
- Nhắn một tin không liên quan tới chuyện cãi: "Trời mưa, đi về cẩn thận."
Điều quan trọng là làm những việc này đúng kiểu nhà mình, những việc người kia nhận ra là cử chỉ quan tâm chứ không phải thủ đoạn. Một cử chỉ quen thuộc giữa hai người có sức mạnh hơn một món quà đắt tiền bất ngờ. Nếu sau một hai cử chỉ mà vợ có phản ứng mềm hơn, như ăn quả cam, cảm ơn một câu, đó là tín hiệu để sang bước tiếp theo.
Câu mở lời nửa đùa nửa thật
Với những cặp vợ chồng quen đùa với nhau, một câu nửa đùa có thể mở cửa nhanh mà không ai mất mặt. Nhưng cần cẩn thận: đùa chỉ hợp khi trận cãi không quá nặng và người kia đã dịu bớt. Đùa khi người kia còn đang đau dễ bị hiểu là coi nhẹ.
| Câu nửa đùa | Nghĩa thật bên dưới | Hợp khi nào |
|---|---|---|
| "Nhà mình đóng băng mấy hôm rồi, điều hoà cũng không lạnh bằng." | Anh muốn mình hết giận nhau | Đã qua một hai ngày, cả hai đều mệt vì im |
| "Anh xin đầu hàng tạm thời, chuyện đúng sai mình đàm phán sau." | Anh muốn làm lành trước, chưa cần ai nhận sai | Trận cãi về chuyện chưa ngã ngũ |
| "Cơm hôm nay anh nấu, nếu dở thì coi như anh chịu phạt." | Anh muốn làm gì đó cho em | Nhà quen đùa nhau trong bếp |
| "Con hỏi bố mẹ có chơi với nhau không, anh không biết trả lời." | Anh không muốn con lo, mình làm lành nhé | Con đã nhận ra không khí lạnh |
| "Hai hôm không cãi với em, anh thấy nhớ." | Anh nhớ em, kể cả lúc mình đang không vui | Hai người vốn hay trêu nhau |
Nếu người kia không cười, không đáp, đừng đùa tiếp hay giận vì bị lơ. Chuyển về một câu thật: "Anh đùa thôi, thật ra anh muốn mình nói chuyện lại." Câu đùa chỉ là cánh cửa, không cần nó phải thành công ngay.
Khi đã mở được cửa: đi tiếp mà vẫn giữ thể diện cho nhau
Khi vợ đã đáp lại, dù chỉ một câu, đó là lúc chuyển từ làm lành sang nói chuyện. Vẫn có thể giữ thể diện cho cả hai bằng cách đi từng bước.
- Nói về mong muốn chung trước: "Anh không thích nhà mình cứ lạnh thế này. Anh muốn mình ổn lại."
- Nhận phần nhỏ nhất mà mình chắc chắn đã sai, kể cả khi mình thấy mình đúng ở phần lớn: "Hôm đó anh nói to, phần đó anh không đúng."
- Không đòi vợ nhận phần của vợ ngay lúc đó. Thường khi một người nhận một phần, người kia cũng tự nhìn lại.
- Nếu chuyện đã cãi cần bàn tiếp, hẹn một lúc khác: "Chuyện kia mình nói vào cuối tuần nhé, giờ anh chỉ muốn hai mình bình thường lại."
- Khép lại bằng một việc làm cùng nhau: ăn tối, đi dạo, xem lại một bộ phim cũ cả hai thích.
Phần nhận một chỗ sai nhỏ là phần làm nhiều người chồng ngần ngại, vì sợ vợ sẽ "được đằng chân lân đằng đầu". Trong đa số trường hợp, điều ngược lại xảy ra: người được nhận lỗi thấy được tôn trọng và tự nguyện nhìn lại phía mình. Còn nếu điều đó không xảy ra nhiều lần liên tiếp, đó là chuyện cần nói riêng vào lúc khác.
Phía người được làm lành: đón cái tay đưa ra
Làm lành cần hai người: một người đưa tay, một người nắm lại. Người sĩ diện đôi khi khó cả ở phía nắm lại. Chồng đã bóc cam, vợ để nguyên đó cho tới tối. Vợ đã nhắn tin hỏi han, chồng đọc mà không trả lời. Không phải vì không muốn hoà, mà vì nắm tay ngay có cảm giác như mình dễ dãi, như mình chưa đủ giận.
Có một cách nghĩ giúp được: đón lời làm lành không có nghĩa là tha thứ hết hay bỏ qua chuyện đã cãi. Nó chỉ có nghĩa là mình cũng muốn hai người nói chuyện lại. Có thể đón bằng một bước nhỏ tương xứng: ăn quả cam, nói cảm ơn, trả lời tin nhắn một câu. Nếu vẫn còn buồn, nói thật: "Em vẫn còn buồn chút, nhưng em biết anh muốn làm lành. Cho em thêm hôm nay nhé."
Tránh đón cái tay bằng một đòn: "Giờ mới biết điều à?" Câu này thường làm người đưa tay rụt lại, và lần sau sẽ chờ lâu hơn trước khi dám đưa tay lần nữa. Mỗi lần làm lành được đón nhận tử tế, lần sau làm lành sẽ dễ hơn cho cả hai.
Giảm sĩ diện về lâu dài: một mã làm lành của riêng hai người
Nhiều cặp vợ chồng lâu năm có một "mã làm lành" riêng: một từ, một cử chỉ, một món ăn mà cả hai đều hiểu nghĩa là "Thôi mình hết giận nhé." Có nhà là nồi cháo hành, có nhà là câu "Đi ăn ốc không?", có nhà là cái nắm tay út. Khi có mã, người đưa ra không phải nói lời xin lỗi khó nói, người nhận không phải đoán ý, và không ai mất mặt.
Mã làm lành nên được thống nhất lúc êm, có thể vào một buổi tối vui: "Lần sau mình giận nhau, ai muốn làm lành thì nấu cháo nhé, người kia ăn là coi như hết giận." Nghe như trò đùa, nhưng nó gỡ được rất nhiều ngày im lặng vô ích. Điều kiện duy nhất là cả hai tôn trọng mã: khi người kia đưa mã ra, mình đáp lại, dù còn hơi buồn.
Về lâu dài, sĩ diện trong hôn nhân giảm đi khi cả hai thấy làm lành trước không bị lợi dụng. Mỗi lần người làm lành trước được đón nhận tử tế, sĩ diện lại bớt cần thiết một chút. Nếu nhà mình đang ở chỗ ngược lại, mỗi lần làm lành trước là bị lấn tới, bị chê, thì đây là điều cần nói ra, có khi cần một chuyên gia tư vấn hôn nhân gia đình giúp hai người nhìn rõ.
Câu hỏi thường gặp
Vợ giận lâu không chịu làm lành thì làm sao?
Đi từ cử chỉ nhỏ không lời như làm một việc vợ hay làm, pha cốc trà, nhắn một tin hỏi han, rồi tới một câu mời nói chuyện. Không ép vợ phải hết giận ngay. Nếu đã qua nhiều ngày mà vợ vẫn từ chối mọi bước, hỏi thẳng nhẹ nhàng xem vợ cần gì, hoặc tìm một người trung gian cả hai cùng tin.
Làm lành trước có phải là nhận mình sai không?
Không. Làm lành là mở lại cánh cửa để hai người nói chuyện được, còn nhận sai là chuyện của từng phần trong trận cãi. Cứ nói rõ là mình muốn hết giận nhau trước, chuyện đúng sai bàn sau. Người làm lành trước thường là người thấy rõ hơn cái giá của việc im lặng kéo dài.
Có nên đùa để làm lành không?
Nên khi trận cãi không quá nặng, người kia đã dịu bớt và hai người vốn quen đùa nhau. Không nên đùa khi người kia đang còn đau hoặc chuyện đã cãi là chuyện lớn, vì dễ bị hiểu là coi nhẹ. Nếu câu đùa không được đáp, chuyển ngay sang một câu nói thật.
Mã làm lành vợ chồng là gì?
Là một cử chỉ, món ăn hay câu nói riêng mà hai vợ chồng thống nhất lúc êm, nghĩa là mình muốn hết giận nhau. Khi một người đưa mã ra, người kia đáp lại. Mã giúp làm lành không cần lời xin lỗi khó nói và không ai thấy mất mặt.
Chồng sĩ diện không bao giờ xin lỗi thì vợ nên làm gì?
Để ý xem chồng có làm lành bằng việc làm thay lời không, như sửa đồ, nấu ăn, đưa đón, vì nhiều người không quen nói. Hãy nói với chồng lúc êm rằng mình cần nghe một câu, dù ngắn. Nếu sĩ diện đi kèm việc luôn đổ lỗi, coi thường vợ, nên tìm tới chuyên gia tư vấn hôn nhân gia đình.
Làm sao để lần sau làm lành nhanh hơn?
Thống nhất từ lúc êm một vài luật nhỏ, như ai bình tĩnh trước thì mở lời, người kia đáp lại ít nhất một câu, hoặc một mã làm lành riêng. Mỗi lần làm lành được đón nhận tử tế, lần sau cả hai sẽ ít ngần ngại hơn. Tránh đón lời làm lành bằng câu mỉa mai.