ThanMat.comThân Mật
Giao tiếp vợ chồng hằng ngày

Góp ý cho chồng mà không thành chê: chọn lúc, chọn chữ và nói một chuyện một lần

Góp ý cho chồng thế nào để anh nghe mà không tự ái? Chọn lúc riêng tư, nói về việc chứ không về con người, một chuyện một lần, và câu mẫu cho từng tình huống.

A couple walking slowly side by side along a quiet tree-lined lakeside path at dusk in Hanoi, the woman gesturing gently while talking, seen from behind

Góp ý cho chồng mà không thành chê cần ba điều: chọn lúc riêng tư khi cả hai bình tĩnh, nói về một việc cụ thể chứ không về con người anh, và chỉ nói một chuyện trong một lần. Góp ý tốt kết thúc bằng một việc anh có thể làm khác đi, không kết thúc bằng việc anh thấy mình kém cỏi.

Sống với nhau lâu, vợ thấy rõ những điểm chồng cần sửa: cách anh nói với con, thói quen để đồ bừa, lối lái xe vội vàng, cách anh ứng xử trong bữa cỗ bên nội. Nói ra thì sợ anh tự ái, không nói thì mình ấm ức. Nhiều lần đã nói và nhận lại một trận cãi. Bài này đi qua lý do lời góp ý hay bị nghe thành lời chê, cách chọn lúc, chọn chữ, câu mẫu cho các tình huống thường gặp, và khi người được góp ý là vợ thì sao. Những điều dưới đây dùng được cho cả hai phía.

Vì sao lời góp ý hay bị nghe thành lời chê

Góp ý chạm vào lòng tự trọng. Ai cũng muốn được người thân nhất nhìn mình bằng con mắt tốt. Một lời nhận xét từ vợ hoặc chồng nặng hơn lời của đồng nghiệp gấp nhiều lần, vì nó đến từ người mình mong được công nhận.

Nói khi đang bực. Phần lớn lời góp ý trong nhà không được chuẩn bị mà bật ra lúc chuyện vừa xảy ra, khi cả hai còn nóng. Giọng nói mang theo cái bực, và người nghe nghe giọng trước.

Nói về con người thay vì về việc. "Anh vụng về quá" là nói về anh. "Lúc nãy anh để dao sát mép bàn, con với được đấy" là nói về việc. Câu thứ nhất không cho anh cách sửa, câu thứ hai thì có.

Dồn nhiều chuyện vào một lần. Đã mở lời thì tiện nói luôn cả chuyện tuần trước, chuyện tháng trước. Người nghe thấy như bị kiểm điểm cả năm, không còn sức để tiếp thu chuyện nào.

Góp ý trước mặt người khác. Một câu nhắc nhẹ trước mặt con, bố mẹ hay bạn bè có thể làm người kia mất mặt, và cái họ nhớ là cảm giác bị hạ thấp chứ không phải nội dung góp ý.

Chọn lúc: khi nào nên nói, khi nào nên đợi

Riêng tư, không có người thứ ba. Kể cả con nhỏ. Trẻ con nghe bố bị mẹ nhắc sẽ nhớ, và người bố biết điều đó. Chờ tới lúc chỉ có hai người.

Khi cả hai đã dịu. Nếu chuyện vừa xảy ra làm mình giận, đợi vài tiếng hoặc tới tối. Điều cần nói vẫn còn nguyên, chỉ có giọng là khác đi.

Khi anh không đang đói, đang mệt hay đang vội. Ngay trước giờ đi làm, khi anh vừa về, khi anh đang lo một chuyện khác đều là lúc dở. Một buổi tối thong thả sau khi con ngủ thường hợp hơn.

Không quá xa chuyện đã xảy ra. Đợi cho dịu nhưng đừng đợi cả tháng. Góp ý chuyện quá cũ dễ thành "sao giờ mới nói", và người nghe không còn nhớ rõ để hiểu.

Hỏi trước xem anh có sẵn sàng không. "Em muốn nói với anh một chuyện nhỏ về hôm nay, giờ có tiện không hay để lát nữa?" Câu hỏi này cho anh quyền chọn, và người được chọn thường nghe cởi mở hơn.

Chọn chữ: một khuôn góp ý bốn phần

Khuôn dưới đây giữ lời góp ý ở mức một việc, có lý do, có đề nghị và để ngỏ cho anh nói.

  1. Mở bằng điều mình trân trọng, nếu nó thật. Không phải khen cho có để rồi "nhưng". Chỉ nói khi có thật: "Em biết anh thương con, tối nào cũng chơi với nó."
  2. Mô tả một việc cụ thể đã xảy ra. "Lúc chiều con làm đổ sữa, anh quát to quá, con giật mình khóc mãi." Không kèm từ đánh giá như "nóng tính", "vô ý".
  3. Nói vì sao mình lo hoặc buồn. "Em sợ con nghĩ làm sai thì bị quát, rồi lần sau nó giấu." Lý do làm lời góp ý thành mối lo chung, không thành lời phán.
  4. Đề nghị một việc, rồi hỏi ý anh. "Lần sau anh thử hít một hơi rồi bảo con lấy khăn lau cùng xem. Anh thấy sao?" Câu hỏi cuối mở cửa cho anh góp phần vào cách sửa.

Nếu anh phản ứng ngay bằng tự vệ, đừng tranh luận thêm. Nói "Em chỉ muốn anh nghĩ thử, mình nói tiếp sau cũng được" và để đó. Nhiều người cần vài giờ tự nghĩ rồi mới quay lại nhận. Có người không bao giờ nói ra câu "em nói đúng", nhưng tuần sau lặng lẽ làm khác đi; với họ, việc làm chính là lời nhận, và mình nên đón nó như vậy thay vì đòi thêm một lời xin lỗi.

Câu mẫu theo từng tình huống

Một vài tình huống quen thuộc trong nhà, đặt cách nói dễ thành chê cạnh cách nói góp ý.

Tình huốngDễ thành chêGóp ý
Chồng lái xe vội"Lái kiểu đấy có ngày chết cả nhà.""Lúc nãy vượt chỗ đông em sợ thật. Đi chậm chút anh nhé, con ngồi sau."
Chồng ăn nói thiếu khéo ở bữa cỗ"Anh làm em xấu hổ với cả họ.""Câu anh nói với chú lúc trưa em sợ chú phật lòng. Hôm nào mình ghé thăm chú một chút nhé?"
Chồng để đồ bừa"Anh bừa bộn y như trẻ con.""Em hay vấp đôi giày ở cửa. Mình đặt cái kệ nhỏ để giày ở đó được không?"
Chồng hứa rồi quên"Anh nói chẳng bao giờ giữ lời.""Việc sửa vòi nước anh nói tuần trước em vẫn chờ. Cuối tuần này anh làm được không, hay mình gọi thợ?"
Chồng dùng điện thoại lúc ăn"Lúc nào cũng dán mắt vào máy.""Bữa tối là lúc em thích nhất trong ngày. Mình để điện thoại ra tủ lúc ăn nhé."

Để ý rằng mọi câu bên phải đều có một việc làm cụ thể ở cuối, và không câu nào nói về tính cách. Đó là ranh giới giữa góp ý và chê.

Một chuyện một lần, và để thời gian làm việc

Góp ý là để người kia thay đổi một việc. Nếu một buổi tối mang ra năm chuyện, anh chỉ nhớ được cảm giác bị phê bình, không nhớ được chuyện nào để sửa. Chọn chuyện quan trọng nhất, nói nó, và dừng.

Sau khi đã nói, cho thời gian. Thói quen nhiều năm không đổi sau một lần nhắc. Đừng nhắc lại mỗi ngày; nếu thấy anh quên, một câu nhắc ngắn, nhẹ, có thể đùa: "Đôi giày lại đi lạc rồi kìa anh."

Và khi anh làm đúng, ghi nhận ngay, cụ thể: "Hôm nay anh bảo con lấy khăn lau, con không khóc, em thấy anh khéo thật.". Một lời ghi nhận đúng lúc có sức nặng ngang mười lời nhắc.

Nếu sau nhiều lần góp ý nhẹ nhàng mà một chuyện vẫn lặp đi lặp lại, có thể đó không còn là chuyện thói quen mà là một bất đồng thật về giá trị, ví dụ cách dạy con hoặc cách tiêu tiền. Lúc đó cần một buổi bàn riêng, cả hai cùng nói mình nghĩ gì, chứ không chỉ một người góp ý cho người kia.

Phân biệt góp ý với kiểm soát

Không phải mọi mong muốn đổi người kia đều là góp ý. Góp ý là về những việc ảnh hưởng tới cả nhà hoặc tới người khác: an toàn của con, lời nói làm người thân phật lòng, lời hứa không giữ, việc chung bị bỏ. Còn sở thích riêng của người kia, như mặc gì, gặp bạn nào, cắt tóc kiểu gì, nghe nhạc gì, thì dù mình không thích, đó vẫn là của họ.

Một phép thử đơn giản trước khi nói: chuyện này có làm ai bị thiệt không, hay chỉ là mình muốn anh giống ý mình hơn? Nếu là vế sau, cứ nói ra như một mong muốn, kèm sẵn sàng nghe chữ không: "Em thích anh mặc cái áo xanh hơn, nhưng anh thấy thoải mái cái nào thì mặc cái đó."

Người chồng hay người vợ bị góp ý về mọi thứ, từ cách cầm đũa tới cách cười, lâu dần sẽ thấy mình không bao giờ đủ tốt trong mắt người kia, và đó là lúc lời góp ý dù đúng cũng không còn được nghe. Giữ góp ý cho những chuyện thật sự quan trọng là cách để mỗi lời góp ý giữ được sức nặng.

Ngược lại, nếu người kia góp ý cho mình về những chuyện đụng tới an toàn của con hay sự yên ổn của cả nhà, đó không phải kiểm soát dù nghe khó chịu; nên nghe cho trọn rồi mới đáp.

Khi người được góp ý là vợ, và khi nào cần người ngoài

Mọi điều trên dùng y nguyên khi người góp ý là chồng. Nhiều người chồng nhận xét vợ theo kiểu đùa trước mặt bạn bè, hoặc nói thẳng tới mức thành chê ngoại hình, chê nấu ăn, chê cách dạy con. Riêng chuyện ngoại hình, cân nặng, tuổi tác của nhau, gần như không có cách góp ý nào không làm tổn thương; nếu lo cho sức khoẻ của vợ hoặc chồng, nói về sức khoẻ và rủ cùng làm, đừng nói về vẻ ngoài.

Khi chính mình là người được góp ý, câu đáp đơn giản nhất là: "Để anh nghĩ đã." Không phải nhận ngay, cũng không phải cãi ngay. Câu đó giữ cho cả hai không leo thang.

Nếu trong nhà góp ý đã thành chì chiết thường xuyên, người kia bị chê bai tới mức mất tự tin, hoặc lời nói đi kèm sỉ nhục, doạ nạt, đó là dấu hiệu cần một chuyên gia tư vấn hôn nhân – gia đình. Sỉ nhục, kiểm soát, đánh đập là bạo lực gia đình; an toàn đi trước, nhờ người thân, hội phụ nữ, chính quyền xã phường, khi nguy hiểm gọi 113.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao góp ý cho chồng mà chồng không tự ái?

Chọn lúc riêng tư khi cả hai bình tĩnh, nói về một việc cụ thể thay vì về tính cách, giải thích vì sao mình lo, kết thúc bằng một đề nghị và hỏi ý anh. Nói một chuyện một lần, và ghi nhận khi anh làm khác đi.

Có nên khen trước rồi mới góp ý không?

Chỉ khi lời khen là thật và không bị nối ngay bằng chữ nhưng. Khen cho có rồi chê thì người nghe sẽ chỉ chờ phần chê. Một câu trân trọng chân thành đặt ở đầu giúp anh biết mình đang nói vì thương, không vì khó chịu.

Chồng làm mình xấu hổ trước mặt họ hàng thì nói lúc nào?

Không nói ngay tại chỗ. Đợi về nhà, khi chỉ còn hai người và đã dịu, kể lại chuyện cụ thể, nói mình lo người khác phật lòng và cùng anh tìm cách gỡ, như ghé thăm hoặc gọi hỏi thăm người đó.

Đã góp ý nhiều lần mà chồng vẫn không đổi thì sao?

Thói quen lâu năm cần thời gian; nhắc ngắn, nhẹ và ghi nhận khi anh làm đúng. Nếu vẫn lặp lại lâu, có thể đây là bất đồng về giá trị, cần một buổi bàn riêng để cả hai cùng nói quan điểm, hoặc nhờ chuyên gia tư vấn hôn nhân.

Có nên góp ý về ngoại hình, cân nặng của vợ chồng không?

Gần như không có cách nói nào về vẻ ngoài mà không làm người kia buồn. Nếu lo cho sức khoẻ, nói về sức khoẻ và rủ cùng làm, như cùng đi bộ buổi tối, cùng nấu bữa nhẹ hơn, thay vì nhận xét thân hình.

Bị vợ hoặc chồng góp ý thì nên đáp thế nào?

Không cần nhận ngay, cũng đừng cãi ngay. Một câu như để anh nghĩ đã cho cả hai thời gian. Sau đó nếu thấy đúng thì nói mình sẽ thử, nếu thấy chưa đúng thì nói lại góc nhìn của mình khi cả hai bình tĩnh.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138