ThanMat.comThân Mật
Giữ lửa hôn nhân

Giữ lửa hôn nhân sau mười năm: những thói quen nhỏ đáng giữ hơn dịp lớn

Sau mười năm, hôn nhân giữ ấm nhờ những thói quen nhỏ lặp lại mỗi ngày hơn là vài dịp lớn mỗi năm. Thói quen nào đáng giữ và bắt đầu lại ra sao khi đã lỡ bỏ.

Two pairs of worn slippers side by side at a doorway of a Vietnamese townhouse at dusk, a husband and wife seen from behind stepping inside together, warm lamp light

Sau mười năm chung sống, thứ giữ cho vợ chồng còn thấy gần nhau thường không phải chuyến đi hay món quà dịp kỷ niệm, mà là vài thói quen nhỏ lặp lại đều đặn: chào nhau khi đi và về, hỏi một câu thật về ngày của người kia, cảm ơn chuyện vặt, ngồi cùng nhau mười phút không điện thoại. Dịp lớn giống như một bữa tiệc, còn thói quen nhỏ là cơm ăn hằng ngày. Thiếu tiệc vẫn sống được, thiếu cơm thì không.

Mốc mười năm thường rơi vào lúc con đang tuổi đi học, công việc của cả hai ở giai đoạn nặng nhất, bố mẹ hai bên bắt đầu yếu. Nhiều cặp nhận ra mình vẫn tử tế với nhau, vẫn lo cho nhau, nhưng câu chuyện giữa hai người chỉ còn xoay quanh tiền học, lịch đón con, chuyện nhà nội nhà ngoại. Bài này đi qua vì sao những thói quen nhỏ bị rơi rụng, thói quen nào đáng giữ nhất, cách nhặt lại từng cái, câu nên tránh, và lúc nào nên tìm người ngoài giúp.

Vì sao sau mười năm dịp lớn không còn đủ

Những năm đầu, một bữa tối kỷ niệm hay một chuyến đi xa có thể làm hai người vui cả tháng, vì giữa các dịp ấy vẫn còn rất nhiều khoảnh khắc nhỏ tự nhiên: nhắn tin giữa giờ, đợi nhau ăn cơm, nằm nói chuyện tới khuya. Tới năm thứ mười, phần lớn khoảnh khắc nhỏ đó đã bị thay bằng việc. Người chồng về nhà là cầm ngay chổi, người vợ về nhà là vào bếp, hoặc ngược lại, rồi cả hai cùng kèm con học. Dịp lớn vẫn có, nhưng nó trở thành một hòn đảo giữa một vùng nước lặng. Hôm sau kỷ niệm, mọi thứ trở lại như cũ, và cảm giác "chỉ là bạn cùng nhà" quay về rất nhanh.

Nguyên nhân không nằm ở một người. Người này bận vì công việc đang ở chặng cần chứng tỏ, người kia bận vì gánh phần lớn việc nhà và việc của con. Mỗi người đều nghĩ mình đang cố, và đúng là cả hai đều đang cố, chỉ là cố cho gia đình chứ không cố cho nhau. Thêm vào đó, sự quen thuộc làm người ta tưởng không cần nói nữa: "Mười năm rồi, còn phải chào hỏi làm gì." Chính chỗ tưởng không cần ấy là chỗ hơi ấm thoát ra. Những thói quen nhỏ không tốn tiền, không tốn nhiều thời gian, nhưng chúng là tín hiệu nhắc mỗi ngày rằng người kia vẫn được nhìn thấy.

Sáu thói quen nhỏ đáng giữ hơn mọi dịp lớn

Chào khi đi và khi về. Một câu "anh đi nhé", "em về rồi" kèm cái nhìn thẳng vào người kia trong hai giây. Nghe đơn giản, nhưng nhiều nhà mười năm đã bỏ hẳn, mỗi người lặng lẽ ra vào như ở ký túc xá. Chào hỏi là cách nói "mình biết có người đang ở nhà chờ mình".

Một câu hỏi thật về ngày của nhau. Không phải "hôm nay ổn không" để được đáp "ổn", mà là câu có chi tiết: "Cuộc họp với khách hôm nay rốt cuộc thế nào?" Câu hỏi có chi tiết cho thấy mình nhớ đời sống của người kia.

Cảm ơn chuyện vặt. Cảm ơn khi vợ phơi giúp bộ áo, khi chồng thay bóng đèn, khi người kia rửa bát dù tới lượt mình. Chuyện vặt được cảm ơn sẽ không còn là "nghĩa vụ đương nhiên" trong mắt người làm.

Mười phút ngồi cạnh nhau không điện thoại. Sau khi con ngủ, hai người ngồi ở ban công hay mép giường, điện thoại úp xuống. Không cần đề tài, có khi chỉ ngồi uống nước. Mười phút đều đặn tốt hơn ba tiếng mỗi quý.

Một cái chạm nhỏ. Khoác vai khi đi ngang, nắm tay lúc chờ đèn đỏ, đặt tay lên lưng người kia khi họ đang mệt. Những cái chạm không kèm đòi hỏi gì là ngôn ngữ của sự gần gũi mà vợ chồng lâu năm hay quên.

Một tin nhắn không phải việc. Giữa giờ làm, nhắn một dòng không có chữ "nhớ đón con" hay "chuyển tiền điện": "Trời đổ mưa, mình nhớ mang áo mưa nhé." Một tin như thế mỗi ngày đủ giữ một sợi dây.

Nhặt lại thói quen đã rơi: làm từng bước, không làm một lúc

Người ta hay hăng hái thay đổi cả sáu thói quen cùng lúc rồi bỏ sau một tuần. Cách bền hơn là nhặt từng cái một, mỗi cái giữ ít nhất hai tuần trước khi thêm cái mới.

  1. Chọn một thói quen dễ nhất với nhà mình. Với nhiều cặp, đó là chào khi đi và về, vì không phụ thuộc lịch của người kia.
  2. Nói ngắn với người kia điều mình định làm, không cần bài diễn văn: "Dạo này hai đứa mình đi về như hai cái bóng. Từ mai em muốn mình chào nhau đàng hoàng, anh thấy sao?"
  3. Làm đều, kể cả khi người kia chưa đáp lại. Thói quen mới thường cần vài ngày để người kia tin là thật chứ không phải cơn hứng.
  4. Sau hai tuần, hỏi lại nhau một câu: "Mấy hôm nay mình chào nhau, anh có thấy khác không?" Nghe câu trả lời, không chấm điểm.
  5. Thêm thói quen thứ hai, thường là mười phút ngồi cạnh nhau. Chọn khung giờ cố định để không phải bàn lại mỗi tối.
  6. Khi lỡ một hôm, đừng bỏ cả tuần. Nói nhẹ: "Hôm qua mình quên mất, tối nay ngồi bù nhé."

Điều đáng nhớ là thói quen nhỏ phát huy tác dụng nhờ đều đặn chứ không nhờ hoành tráng. Một cái chào mỗi sáng trong ba tháng sẽ làm được nhiều hơn một bó hoa to vào ngày kỷ niệm.

Dịp lớn vẫn có chỗ, nhưng đặt đúng chỗ

Nói thói quen nhỏ quan trọng hơn không có nghĩa là bỏ dịp lớn. Kỷ niệm ngày cưới, sinh nhật, một chuyến đi riêng hai người vẫn là những cột mốc đáng giữ. Vấn đề chỉ là nhiều cặp dùng dịp lớn để bù cho cả năm bỏ bê, rồi đặt lên nó quá nhiều kỳ vọng. Khi bữa tối kỷ niệm phải gánh việc "chữa" cả một năm lạnh nhạt, chỉ cần món ăn không ngon hay một cuộc điện thoại công việc chen vào là cả buổi hỏng, và hai người về nhà còn buồn hơn trước.

Cách đặt đúng chỗ là coi dịp lớn như phần thưởng cho một năm đã giữ nhau, không phải thuốc cứu. Khi những ngày thường đã đủ ấm, một dịp lớn giản dị cũng thành đáng nhớ. Hai người có thể thống nhất trước mức độ: năm nay chỉ cần một bữa cơm riêng ở nhà sau khi gửi con sang ông bà, hay một buổi chiều đi dạo ở chỗ hồi mới quen. Điều làm dịp lớn có ý nghĩa thường là sự chuẩn bị cho nhau, một câu nhắc lại kỷ niệm cũ, một lời cảm ơn cụ thể về một năm qua, chứ không phải giá trị của món quà.

Những câu nên tránh khi muốn giữ lửa

Có những câu nói ra với ý tốt nhưng làm người kia co lại, vì nghe như trách hoặc như so sánh. Gặp lúc muốn nói những câu dưới đây, thử đổi sang câu nói về mong muốn của mình.

  • "Hồi mới cưới anh đâu có thế này." Câu này đẩy người kia vào thế phải tự bào chữa cho mười năm. Nói thay: "Em nhớ hồi mình hay đợi nhau ăn cơm, em muốn có lại cái đó."
  • "Nhà người ta chồng còn mua hoa cho vợ." So với nhà khác chỉ làm người nghe thấy mình kém, không làm họ muốn thay đổi.
  • "Thôi khỏi, có gì đâu mà phải chào." Khi người kia vừa thử một thói quen mới, gạt đi là tắt luôn ý muốn thử lần sau.
  • "Em làm vậy để được gì?" Nghi ngờ động cơ khiến cử chỉ nhỏ trở nên nặng nề.
  • "Bận thế này lấy đâu thời gian." Đúng là bận, nhưng câu này đóng cửa trước khi thử. Thử thay bằng: "Bận quá, mình bắt đầu từ năm phút được không?"

Nguyên tắc chung là nói về điều mình muốn có, không nói về điều người kia thiếu. Câu nói về mong muốn mở ra một việc để cùng làm, câu nói về thiếu sót mở ra một cuộc cãi.

Khi chỉ một người muốn giữ lửa

Rất thường gặp: một người thấy hôn nhân đang nguội và muốn làm gì đó, người kia thấy mọi thứ vẫn ổn hoặc quá mệt để nghĩ thêm. Người muốn thay đổi dễ rơi vào hai cực: hoặc cố một mình rồi tủi thân vì không được đáp lại, hoặc dồn người kia bằng những cuộc nói chuyện dài về "mình đang có vấn đề". Cả hai cách đều khó đi xa. Cách vừa sức hơn là làm phần của mình đều đặn trong vài tuần mà không đòi đáp lễ ngay, đồng thời nói rõ một lần mong muốn của mình, ngắn gọn, không kết tội.

Thói quen nhỏ có cái lợi là một người cũng bắt đầu được. Chào hỏi, cảm ơn, nhắn một dòng hỏi han, không cần người kia đồng ý trước. Phần lớn các cặp, khi một người đổi cách cư xử đủ lâu, người kia sẽ dần đáp lại, có khi rất vụng. Khi thấy người kia đáp lại dù chỉ một chút, ghi nhận ngay: "Hôm nay anh nhắn hỏi em ăn trưa chưa, em vui lắm." Nếu sau một thời gian dài vẫn chỉ có một chiều, đó là tín hiệu nên nói chuyện sâu hơn, có thể cần một người ngoài giúp hai người nghe nhau.

Lúc nào nên tìm người ngoài giúp

Thói quen nhỏ chữa được sự nguội lạnh do bận rộn và quen thuộc, nhưng không chữa được mọi thứ. Nếu hai người đã thử vài tháng mà vẫn thấy như người lạ, nếu mỗi lần nói chuyện đều kết thúc bằng cãi vã, nếu một trong hai người có biểu hiện buồn bã kéo dài, mất ngủ, chán ăn, không còn thiết làm gì, thì nên gặp chuyên gia tư vấn hôn nhân – gia đình, hoặc bác sĩ, chuyên gia tâm lý cho người đang buồn kéo dài. Đi tư vấn không có nghĩa là hôn nhân đã hỏng, mà là hai người cần một người đứng ngoài giúp nghe rõ nhau.

Có một ranh giới cần nói thẳng: nếu sự lạnh nhạt đi kèm chửi bới, đe doạ, đánh đập, kiểm soát tiền bạc hay cấm người kia gặp người thân, đó không còn là chuyện "giữ lửa" nữa mà là bạo lực gia đình. Lúc ấy an toàn của bản thân và con cái đi trước. Có thể gọi công an qua số 113, báo chính quyền xã hoặc phường, nhờ hội phụ nữ hay người thân tin cậy. Không ai nên nhịn bạo lực để giữ yên một mái nhà.

Câu hỏi thường gặp

Mười năm rồi mới bắt đầu chào hỏi nhau có kỳ không?

Có thể thấy ngượng vài ngày đầu, cả người chào lẫn người được chào. Cảm giác ngượng là bình thường và sẽ qua nhanh nếu làm đều. Nên nói trước một câu để người kia hiểu mình đang cố ý làm, không phải có chuyện gì lạ.

Người kia không đáp lại thói quen mới thì sao?

Cho thời gian ít nhất vài tuần và tiếp tục làm phần của mình mà không trách. Nhiều người cần thấy sự đều đặn mới tin đó là thật. Nếu lâu vẫn không có phản hồi, nên mở một cuộc nói chuyện riêng về điều mình mong muốn.

Nhà có con nhỏ, không có nổi mười phút riêng thì làm sao?

Bắt đầu từ năm phút, hoặc gắn vào việc sẵn có như cùng rửa bát, cùng phơi đồ sau khi con ngủ. Thời gian riêng không nhất thiết phải là lúc ngồi yên, quan trọng là lúc ấy hai người nói chuyện với nhau chứ không chỉ chia việc.

Có nên bỏ hẳn quà cáp dịp kỷ niệm không?

Không cần bỏ, chỉ cần đừng để dịp lớn gánh hết việc giữ tình cảm. Một món quà nhỏ kèm vài câu cảm ơn cụ thể về năm qua thường có ý nghĩa hơn món quà đắt mà không có lời nào đi kèm.

Thói quen nhỏ có thay được những cuộc nói chuyện nghiêm túc không?

Không thay được. Thói quen nhỏ giữ không khí ấm để khi cần nói chuyện khó, hai người còn đủ thiện chí nghe nhau. Những vấn đề lớn như tiền bạc, nội ngoại, niềm tin vẫn cần ngồi lại bàn riêng.

Làm sao biết hôn nhân chỉ nguội vì bận hay đã có vấn đề sâu hơn?

Nếu khi có chút thời gian rảnh hai người vẫn muốn ở gần nhau và nói chuyện dễ dàng, nhiều khả năng là do bận. Nếu có thời gian mà vẫn tránh nhau, hay cãi, thấy nặng nề khi ở cạnh, nên tìm hiểu sâu hơn và cân nhắc gặp chuyên gia tư vấn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138